Yürütmenin Durdurulması (YD) Kararı Nedir? Şartları ve İtiraz

Yürütmenin Durdurulması (YD) Nedir?

İdari yargıda kural olarak dava açmak, idari işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m. 27/1). Yani idare, dava devam ederken işlemi uygulayabilir (örneğin evi yıkabilir, memuru sürebilir, cezayı tahsil edebilir). Bu kuralın vatandaş açısından doğurabileceği ağır sonuçları önlemek için geliştirilen, geçici hukuki koruma tedbirine "Yürütmenin Durdurulması" (YD) denir. YD kararı, mahkeme nihai kararını verene kadar işlemi hukuken "askıya alır" ve "dondurur". İdari işlem iptal edilmemiştir ama fiilen uygulanamaz hale gelir. Dava reddedilirse işlem kaldığı yerden devam eder, dava kabul edilirse (iptal) işlem hukuk aleminden silinir.

YD Kararı Verilebilmesi İçin 2 Şart (İYUK 27/2)

Mahkemenin YD kararı verebilmesi için şu iki şartın BİRLİKTE ve aynı anda gerçekleşmesi zorunludur. Biri var, diğeri yoksa YD verilmez.

YD Süreci Nasıl İşler?

1. Talep: Dava dilekçesinde açıkça "Yürütmenin Durdurulması Taleplidir" yazılmalıdır. Sonradan ek dilekçe ile de istenebilir.
2. İdarenin Savunması: Mahkeme, dilekçeyi idareye tebliğ eder ve savunma için süre verir. Bu süre kanunen kısaltılabilir (genelde 15-30 gün).
3. Karar: Savunma geldikten sonra veya süre dolunca mahkeme dosya üzerinden YD talebini karara bağlar. (Kabul veya Ret).
4. İstisna (Savunma Alınmadan YD): Gecikmesinde sakınca bulunan çok acil hallerde (Yıkım, sınır dışı etme gibi), mahkeme idarenin savunmasını beklemeden de tedbiren YD kararı verebilir. Savunma gelince tekrar değerlendirir.

YD Kararına İtiraz (Bölge İdare Mahkemesi)

Mahkemenin verdiği YD kararına veya YD'nin reddi kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi'ne (BİM) itiraz edilebilir. BİM'in bu konuda verdiği karar KESİNDİR, Danıştay'a gidilemez. İtiraz üzerine verilen karar dosyayı mahkemeye geri gönderir.

Vergi Davalarında YD İstisnası

Vergi mahkemelerinde açılan tarhiyata (vergi aslı ve cezasına) karşı davalarda, dava açılması yürütmeyi kendiliğinden durdurur (İYUK m. 27/4). Yani ayrıca YD kararı almaya gerek yoktur. İdare, dava bitene kadar vergiyi tahsil edemez, haciz yapamaz. Ancak "Ödeme Emri"ne karşı açılan davalar ile "İhtiyati Haciz" davalarında yürütme kendiliğinden durmaz, ayrıca YD istenmelidir.

Teminat Şartı

Kamu görevlileri ve adli yardım alanlar hariç, YD isteyen davacıdan mahkeme takdirine göre bir teminat (güvence bedeli) istenebilir. Kanunda "teminat aranır" denilse de, idari işlemlerin hukukiliği karinesi karşısında vatandaşın mağduriyetini önlemek için mahkemeler genellikle "Teminat aranmaksızın" YD kararı verirler. Teminat isstenirse, bu bedel yatırılmadan YD kararı yazılmaz.

YD Kararının Uygulanması ve İdarenin Sorumluluğu

İdare, mahkemenin verdiği YD kararını (ve iptal kararını), tebliğden itibaren derhal ve en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır (İYUK m. 28). Kararı uygulamayan, geciktiren veya göstermelik uygulayan kamu görevlileri hem hukuki (tazminat) hem de cezai (TCK m. 257 - Görevi Kötüye Kullanma) sorumluluk altındadır. YD kararına rağmen yıkım yapan belediye başkanı veya atamayı yapmayan müdür yargılanır.