Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (Ölümlü Trafik Kazası)

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Trafik kazası sonucu bir kişinin vefat etmesi halinde, hayattayken onun maddi desteğinden yararlanan veya ileride yararlanması muhtemel olan kişilerin (eş, çocuk, anne, baba, nişanlı vb.) uğradıkları maddi zararın karşılanmasıdır. Bu tazminatın amacı, destekçisini kaybeden kişilerin, ölüm olmasaydı sürecek olan yaşam standartlarının (sosyal ve ekonomik durumlarının) devam ettirilmesidir. Önemle belirtmek gerekir ki; destekten yoksun kalma tazminatı bir "miras" hukuku konusu değildir, "sosyal güvenlik" ve "haksız fiil sorumluluğu" hukuku konusudur. Bu nedenle mirasçı olmayanlar (örneğin nikahsız eş veya nişanlı) bile destek aldığını ispatlarsa tazminat alabilir.

Kimler Tazminat İsteyebilir?

Eş: Resmi nikahlı eş doğrudan hak sahibidir, desteği ispatlaması gerekmez. (Yasal karine).
Çocuklar: Kız çocukları evlenene veya iş sahibi olana kadar (Yargıtay genelde 22-25 yaş), erkek çocukları 18 (eğitim görüyorsa 25) yaşına kadar destek alır kabul edilir. Çocukların evlatlık olması durumu değiştirmez.
Anne ve Baba: Ölen çocuk ise, anne ve baba da ondan destek göreceği varsayımıyla tazminat alabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, çocuklar anne-babalarına bakmakla yükümlüdür, dolayısıyla ölümle bu destek (maddi yardım) sona ermiş sayılır.
Kardeşler: Kardeşler kural olarak destek sayılmaz. Ancak ölen kardeşin, sağ kardeşine düzenli para gönderdiği veya okul masrafını karşıladığı ispatlanırsa (banka dekontu vb.) tazminat alınabilir.
Nişanlı / İmam Nikahlı Eş: Destek ilişkisi ispatlanırsa (tanık, fotoğraf, ortak yaşam belirtileri) tazminat alabilirler.

Tazminat Nasıl Hesaplanır? (Aktüerya Hesabı)

Hesaplama "Aktüer Bilirkişiler" tarafından çok teknik formüllerle yapılır. Mahkemeler ve Sigorta Şirketleri arasında bazen yöntem farkı olsa da temel kriterler şunlardır:

Ölenin Geliri: Maaş bordrosu esastır. Eğer ölen kişi asgari ücretten fazla kazanıyorsa (Örn: Mühendis, Doktor, Ticaret Erbabı) bunu meslek odasından alınan yazılarla ispatlamak gerekir. İspatlanamazsa asgari ücret üzerinden hesap yapılır ki bu tazminatı çok düşürür.
Kalan Ömür (TRH 2010): Ölenin ve kalanların muhtemel yaşam süreleri "TRH 2010 Ulusal Yaşam Tablosu"na göre belirlenir. (Eskiden PMF 1931 tablosu kullanılırdı, artık yasak).
Destek Payları: Ölenin gelirinin ne kadarını kendine, ne kadarını eş ve çocuklarına ayıracağı paylaştırılır. Genelde kabul gören oranlar: Ölenin payı %50 düşülür, kalanı eş ve çocuklara pay edilir. Eş %50, çocuklar %25 gibi oranlar aile nüfusuna göre değişir.
İskonto: Peşin ödenecek paranın iskonto edilmesi (Progresif Rant veya Devre Başı Ödemeli Rant yöntemi). Sigorta şirketleri "Devre Başı" yöntemini sever (daha az tazminat çıkar), Yargıtay ise "Progresif Rant" yöntemini (daha hakkaniyetli) uygular.

Sürücünün Kusuru Tazminatı Etkiler mi?

Tazminat, karşı tarafın trafik sigortasından istenir. Kusur oranı tazminattan indirilir.
Tek Taraflı Kaza (Sürücü Vefatı): Eğer ölen sürücü %100 kusurluysa (Örn: Aşırı hızla virajı alamayıp uçuruma yuvarlanmışsa), kendisi tazminat alamazdı (Kimse kendi kusurundan yararlanamaz).
Ancak geride kalan yakınları (eş-çocuk) "üçüncü kişi" sıfatıyla sigortadan ZMMS tazminatı alabilir mi?
Bu konu Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları ile sık sık değişmektedir. Güncel Durum (2026): Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun son kararlarına ve Sigorta Genel Şartları'ndaki değişikliklere göre, sürücünün %100 kusurlu olduğu hallerde yakınlarına destekten yoksun kalma tazminatı ödenmemesi yönünde güçlü bir eğilim vardır. Ancak poliçe tarihine ve olayın oluş şekline göre istisnalar olabilmektedir.

Manevi Tazminat Hakkı

Ölüm nedeniyle duyulan acı ve elem için yakınlar ayrıca "Manevi Tazminat" talep edebilir. Ancak manevi tazminat sigorta şirketinden (Zorunlu Trafik Sigortası) istenemez. Manevi tazminatın muhatabı kazaya neden olan sürücü, araç sahibi ve varsa İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) sigortacısıdır. ZMMS sadece maddi zararları öder (Manevi tazminat klozlu İMM varsa oradan istenir). Manevi tazminat miktarı hakimin takdirindedir ve "zenginleşme aracı olmayacak ancak fakirleşmeye de neden olmayacak" bir miktar belirlenir.

YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME

Bu web sitesinde yer alan makaleler, hukuki dilekçe örnekleri ve rehber içerikler; tamamen genel bilgilendirme amacıyla 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları'na uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler, hukuki tavsiye veya danışmanlık hizmeti niteliği taşımayıp, somut olaylara doğrudan uygulanamayabilir.