Vergi Ziyaı Cezası İptali: 1 Kat ve 3 Kat Cezalar ve İtiraz
Vergi Ziyaı Cezası Nedir ve Hangi Hallerde Kesilir?
Vergi ziyaı, en basit tanımıyla; mükellefin veya vergi sorumlusunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini (beyanname verme, defter tutma vb.) zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, devletin vergi alacağını zamanında alamamasıdır. Eksik tahakkuk ettirilen vergi farkına "Vergi Aslı", buna bağlı kesilen idari para cezasına ise "Vergi Ziyaı Cezası" denir (VUK m. 341).
Vergi inceleme raporları (VİR) sonucunda bir matrah farkı bulunursa, idare hem vergi aslını hem de cezayı ister. Bu ceza, "kusur" ilkesine dayanır.
Ceza Oranları: 1 Kat ve 3 Kat Ayrımı
Vergi Usul Kanunu madde 344 açık bir ayrım yapmıştır:
- 1 Kat Genel Kural: Vergi ziyaına kasıt olmaksızın (hata, ihmal, bilgisizlik) sebebiyet verilmişse, ziyaa uğratılan verginin 1 katı ceza kesilir. Örn: Gider kabul edilmeyen harcama.
- 3 Kat Kaçakçılık (VUK 359): Vergi ziyaı, sahte belge düzenleme, defter gizleme, tahrifat gibi kaçakçılık suçları ile işlenmişse, ceza verginin 3 katı olur.
- %50 Artırım Tekerrür: Mükellef son 5 yıl içinde kesinleşmiş bir vergi cezası almışsa ve tekrar aynı suçu işlerse, ceza %50 artırılır (VUK 339).
Vergi Ziyaı Cezasına Karşı İptal Davası
Cezanın iptali için Vergi Mahkemesi'nde açılacak davada kullanılabilecek en güçlü savunma argümanları şunlardır:
1. Somut Tespit Yetersizliği (Varsayıma Dayalı Rapor)
Vergi müfettişinin raporu, "ihtimal" veya "kanaat" üzerine kurulamaz. Örneğin; "Bu sektörde kar marjı düşüktür, kesin satış gizlemiştir" diyerek somut delil (gizli kasa, banka hareketi vb.) sunmadan yapılan tarhiyatlar Danıştay tarafından bozulmaktadır.
2. Zamanaşımı Def'i
Vergi alacağı 5 yıl içinde tarh ve tebliğ edilmelidir (VUK 114). 2019 yılına ait bir işlem için 2026 yılında ceza kesilemez (Zamanaşımı 31.12.2024'te dolmuştur). Zamanaşımı, davanın her aşamasında ileri sürülebilir ve mahkemece re'sen dikkate alınır.
3. Kastın Yokluğu (3 Kat Ceza İçin)
Sahte fatura kullanımı nedeniyle 3 kat ceza kesilmişse, mükellefin "kastı" ispatlanmalıdır. Mükellef, faturayı aldığı firmanın sahte olduğunu bilmiyorsa, ödemelerini bankadan yapmışsa, malın nakliyesini kanıtlıyorsa; "Bilmeden kullanma" durumu vardır. Bu durumda Danıştay, 3 kat cezanın 1 kata indirilmesi (hatta iptali) gerektiğine hükmetmektedir.
Uzlaşma ve İndirim Yolu
Dava açmak istemeyenler için idari yollar:
- Uzlaşma: 1 kat cezalarda uzlaşma ile %80-%90 indirim alınabilir. (DİKKAT: 3 kat cezalarda uluşma yoktur).
- VUK 376 İndirimi: Cezanın yarısını ödemeyi kabul ederseniz, diğer yarısı silinir. Hem uzlaşma isteyip, uzlaşamazsanız sonra indirim talep edebilirsiniz.
Emsal Danıştay Kararı
"Davacı şirketin alımlarının gerçek olduğu yolunda, nakliye faturaları ve banka dekontları sunulmuştur. Vergi inceleme raporunda, mal alınan firmanın sahte fatura düzenleyicisi olduğu belirtilmekle birlikte, davacının bilerek ve isteyerek (kasten) bu faturaları kullandığına dair somut bir tespit yapılmamıştır. Bu durumda, 3 kat vergi ziyaı cezası kesilmesi 'Cezaların Şahsiliği' ve 'Kusur' ilkesine aykırıdır. Kasıt unsuru oluşmamıştır."
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME
Bu web sitesinde yer alan makaleler, hukuki dilekçe örnekleri ve rehber içerikler; tamamen genel bilgilendirme amacıyla 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları'na uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler, hukuki tavsiye veya danışmanlık hizmeti niteliği taşımayıp, somut olaylara doğrudan uygulanamayabilir.