Vergi Kaçakçılığı Suçu (VUK 359) ve Hapis Cezaları 2026
Vergi Kaçakçılığı (VUK 359) Nedir?
Vergi Usul Kanunu, vergi kaybına neden olan bazı eylemleri, sadece idari para cezasıyla değil, aynı zamanda hürriyeti bağlayıcı ceza (hapis) ile yaptırıma bağlamıştır. Bu suçlar VUK 359. maddede "Kaçakçılık Suçları" başlığı altında düzenlenmiştir. En bilinen örneği "Sahte Fatura" (Naylon Fatura) düzenlemek veya kullanmaktır.
Suç Tipleri ve Güncel Hapis Cezaları (2026)
2022 değişikliği ile cezalar kademelendirilmiş ve artırılmıştır:
- Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge (MIYB): Mal veya hizmet alımı gerçektir ancak bedel, miktar veya mahiyet gerçeği yansıtmıyordur (Örn: Düşük bedelli fatura).
Ceza: 18 aydan 5 yıla kadar hapis. - Sahte Belge (Naylon Fatura): Ortada hiç bir mal veya hizmet alımı yoktur. Belge tamamen sahtedir.
Ceza: 3 yıldan 8 yıla kadar hapis. - Defter ve Belgeleri Gizleme/Yok Etme: Varlığı noter tasdikiyle sabit defterleri "bulamıyorum, yandı, çalındı" diyerek incelemeye ibraz etmemek.
Ceza: 18 aydan 5 yıla kadar hapis. - Çift Defter Tutma: Resmi defter haricinde gizli kayıt (ajanda vb.) tutmak.
Ceza: 18 aydan 5 yıla kadar hapis.
En Önemli Savunma: "Kastın Yokluğu"
Vergi kaçakçılığı "Kasten" işlenebilen bir suçtur. Failin, kullandığı faturanın sahte olduğunu bilmesi ve bilerek defterine kaydetmesi gerekir. Taksirle (dikkatsizlikle) işlenemez.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kriterleri: Eğer sanık; faturayı aldığı firmanın gerçek olduğuna inanmışsa, ödemesini banka kanalıyla yapmışsa, malın işyerine geldiğine dair irsaliye/kantar fişi/stok giriş kaydı varsa; "Benim sahtecilik kastım yok, ben malı gerçekten aldım" savunması geçerlidir. Bu durumda beraat kararı verilir. İddia makamı, sahteciliği "kuşkuya yer vermeyecek şekilde" ispatlamalıdır.
Etkin Pişmanlık (Cezada İndirim)
VUK 359. maddeye eklenen fıkralar ile vergi suçlarında da etkin pişmanlık mümkün hale gelmiştir. Zararın giderilmesi şartıyla cezada indirim yapılır:
- Soruşturma Aşamasında: Vergi aslı, faizi ve cezasının tamamı ödenirse hapis cezası 1/2 (%50) indirilir.
- Kovuşturma (Mahkeme) Aşamasında: Hüküm verilinceye kadar ödeme yapılırsa hapis cezası 1/3 (%33) indirilir.
Bu indirim, cezanın 2 yılın altına düşmesini ve HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararı verilerek sanığın hapse girmemesini sağlayabilir. HAGB kararı verildiğinde, sanık denetim süresince suç işlemezse, dava düşmüş sayılır ve sicil temiz kalır.
Zincirleme Suç Hükümleri
Eskiden her vergi dönemi (her yıl) ayrı suç sayılırdı ve cezalar toplanırdı. Artık, farklı yıllarda işlense bile aynı suç işleme kararının icrası ise TCK 43 (zincirleme suç) uygulanıp tek ceza verilmekte, bu ceza belirli oranda artırılmaktadır. Bu düzenleme sanıkların lehinedir.
Emsal Yargıtay Kararı
"Sanığın savunmasında, faturaları aldığı firmanın faal olduğunu, mal alımının gerçek olduğunu ve ödemelerin banka kanalıyla yapıldığını beyan etmesi karşısında; sadece vergi tekniği raporuna dayanılarak mahkumiyet kararı verilemez. Mal alımının gerçek olup olmadığının araştırılması, karşıt inceleme yapılması ve sanığın bilerek (kasten) bu fiili işleyip işlemediğinin tespiti gerekir. Eksik inceleme ile verilen mahkumiyet kararı bozulmuştur."
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME
Bu web sitesinde yer alan makaleler, hukuki dilekçe örnekleri ve rehber içerikler; tamamen genel bilgilendirme amacıyla 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları'na uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler, hukuki tavsiye veya danışmanlık hizmeti niteliği taşımayıp, somut olaylara doğrudan uygulanamayabilir.