Özel Usulsüzlük Cezaları ve İtiraz: Fatura Vermeme Cezası 2026
Özel Usulsüzlük Cezası Nedir? (VUK 353)
Özel usulsüzlük cezaları, vergi kaybı olup olmadığına bakılmaksızın, şekil ve belge düzenine uyulmadığı için kesilen "nispi" (oransal) cezalardır. Genellikle maktu (sabit) olan genel usulsüzlük cezalarından çok daha ağırdır. Fatura vermemek, almamak, sevk irsaliyesi düzenlememek en yaygın sebeplerdir.
2026 Yılı Özel Usulsüzlük Ceza Hadleri
Enflasyon nedeniyle ceza miktarları her yıl Yeniden Değerleme Oranında artırılmaktadır. 2026 yılı için tahmini ve yaklaşık uygulama şöyledir:
| İhlal Türü | Ceza Miktarı |
|---|---|
| Fatura, gider pusulası düzenlememek/almamak | Belge tutarının %10'u (Asgari maktu tutar uygulanır) |
| E-Fatura yerine Kağıt Fatura kesmek | Tutarın %10'u (Özel Usulsüzlük) |
| Tevsik Zorunluluğuna (Banka) Uymamak | İşlem tutarının %5'i |
| Tek Düzen Hesap Planına Uymamak | Maktu Ceza (Yüksek tutarlı) |
Mahkemede İptal Gerekçeleri (Emsal Kararlar)
Özel usulsüzlük cezaları, idarenin en çok usul hatası yaptığı alanlardan biridir. Dava açıldığında iptal olasılığı yüksektir.
1. Tutanak ve Tespit Yetersizliği
Danıştay 4. Dairesi, "Fatura düzenlenmediğinin somut olarak tespit edilmesi gerekir" ilkesini benimser. Sadece alıcının ifadesine dayanarak veya "ihbar var" denilerek satıcıya ceza kesilemez. İdarenin, satış anında orada bulunup tutanak (yoklama fişi) tutması veya alıcı ile satıcısı hesaplarını çapraz karşılaştırıp (karşıt inceleme) farkı ispatlaması gerekir. Varsayıma dayalı ceza iptal edilir.
2. Sehven Kağıt Fatura Düzenlenmesi
E-fatura mükellefi olan bir firma, sehven kağıt fatura düzenleyip bunu defterlerine kaydetmişse, vergi ziyaı (devlet zararı) yoktur, sadece şekli bir hata vardır. Danıştay, "işlemin özü doğrudur" diyerek bu tür şekli hatalarda %10'luk ağır özel usulsüzlük cezasını ölçülülük ilkesine aykırı bulup iptal edebilmektedir. Çünkü kanun koyucunun amacı vergi kaçırmayı önlemektir, sehven yapılan hatayı cezalandırmak değildir.
3. Kendi Kendine Ödeme ve Banka Zorunluluğu
7.000 TL (tutar değişebilir) üzerindeki tahsilatların banka veya PTT üzerinden geçmesi şarttır. Ancak bazen şirketin kasasından ortağa veya şubeler arası para transferlerinde yanlışlıkla bu kural ihlal edildiği sanılarak ceza kesilir. Eylemin "üçüncü şahıslarla yapılan ticari işlem" olmadığı ispatlanırsa ceza iptal edilir.
Tek başına şirket ortağının kendi hesabına para yatırması, ticari bir alım satım ilişkisi olduğunu göstermez. İdarenin bu paranın bir "hizbet bedeli" olduğunu kanıtlaması gerekir.
Uzlaşma Yok, İndirim Var
Önemli bir ayrıntı: Özel usulsüzlük cezaları uzlaşma kapsamında değildir (VUK Ek Madde 1). Sadece VUK 376 indiriminden (%50) yararlanabilirsiniz veya 30 gün içinde dava açabilirsiniz. Dava açarsanız indirim hakkını kaybedersiniz, ancak davayı kazanırsanız cezanın tamamı kalkar. Bu nedenle davanın kazanılma ihtimali (somut tespite göre) iyi değerlendirilmelidir.
Emsal Danıştay Kararı
"Davacı hakkında düzenlenen tutanakta, fatura düzenlemediğine dair somut bir tespit (zaman, miktar, alıcı ismi) bulunmamaktadır. Sadece genel ifadelerle tutanak tutulması, özel usulsüzlük cezası kesilmesi için yeterli değildir. Şüphe sanık lehine yorumlanır ilkesi gereği işlemin iptali gerekir."
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME
Bu web sitesinde yer alan makaleler, hukuki dilekçe örnekleri ve rehber içerikler; tamamen genel bilgilendirme amacıyla 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları'na uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler, hukuki tavsiye veya danışmanlık hizmeti niteliği taşımayıp, somut olaylara doğrudan uygulanamayabilir.