AİLE HUKUKU

Velayetin Değiştirilmesi Davası 2026: Şartlar ve Dilekçe Örneği

Boşanma kararı sonrasında çocuğun velayeti, hakimin takdiriyle anne veya babadan birine verilir. Ancak bu karar, sonsuza kadar değişmez bir hüküm değildir. Türk Medeni Kanunu'nun 183. maddesi, "Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, resen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır." diyerek velayetin değiştirilebileceğini hükme bağlamıştır.

2026 yılı itibarıyla Yargıtay uygulamaları, velayet değişikliklerinde çok daha hassas kriterler gözetmektedir. Özellikle "Kişisel İlişkinin Engellenmesi (Ebeveyn Yabancılaştırması)" artık tek başına velayet değişikliği sebebi sayılabilmektedir.

1. Velayetin Değiştirilmesi Nedenleri (Yargıtay Kriterleri)

Her değişim talebi mahkemece kabul edilmez. "Esaslı" ve "Sürekli" bir değişiklik olması gerekir. İşte Yargıtay'ın kabul ettiği başlıca sebepler:

1.1. Kişisel İlişkinin Engellenmesi (Çocuğu Göstermeme)

Velayet sahibi ebeveyn, mahkeme kararına rağmen çocuğu diğer ebeveyne göstermiyor, aralarını bozmaya çalışıyor veya çocuğu kaçırıyorsa; bu durum "velayet hakkının kötüye kullanılması" sayılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre, çocuğu diğer ebeveyne "yabancılaştıran" taraf, velayeti kaybedebilir.

1.2. Velayet Sahibinin Yeniden Evlenmesi

Dikkat: Sadece yeniden evlenmiş olmak, velayetin değiştirilmesi için YETERLİ DEĞİLDİR.

Ancak; üvey anne/baba çocuğa kötü davranıyorsa veya evlilik nedeniyle çocukla ilgilenilmiyorsa velayet değiştirilebilir.

1.3. Din Eğitimi ve Yaşam Tarzı Farklılıkları

Velayet sahibi ebeveyn, çocuğun eğitimini ve dini terbiyesini belirleme hakkına sahiptir. Ancak bu hak, çocuğu "topluma uyumsuz" hale getirecek veya psikolojisini bozacak şekilde kullanılamaz. Örneğin, çocuğu okula göndermeyip sadece dini eğitime zorlamak veya tam tersi çocuğun yerleşik değerlerinden koparılması, "çocuğun üstün yararına aykırı" bulunursa velayet değişikliği sebebi olabilir.

1.4. İhmal, İstismar ve Ahlaka Aykırı Yaşam

Velayet sahibinin çocuğun bakımını aksatması, okula göndermemesi, sağlık sorunlarıyla ilgilenmemesi veya evde sürekli alkol/uyuşturucu kullanımı olması durumunda velayet derhal değiştirilir.

1.5. Çocuğun İdrak Çağına Gelmesi ve Tercihi

Çocuk 8 yaşını (bazı durumlarda 7 yaşını) doldurduğunda "İdrak Çağı"na girmiş sayılır. Bu yaştaki bir çocuk, kimin yanında kalmak istediğini ifade edebilir. Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun tercihine "üstün değer" atfeder.

2. Dava Süreci ve Yargılama Usulü

2.1. Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi (Bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk).
• Yetkili Mahkeme: Davalı ebeveynin veya davacı ebeveynin ikametgahı mahkemesi yetkilidir.

2.2. Tedbiren Velayet Talebi

Dava süresi uzun olabilir. Eğer çocuğun o anki ortamında kalması tehlikeliyse, dava açılırken "Tedbiren Velayetin Tarafımıza Verilmesini" talep edebilirsiniz.

3. Sosyal İnceleme Raporu (SİR) Detayları

Velayet değişikliği davalarının "kaderini" belirleyen belge SİR raporudur. Mahkemenin atadığı Pedagog, Psikolog veya Sosyal Çalışmacı ev ziyaretleri yapar, çocukla görüşür ve bir rapor hazırlar. Hakim bu rapora büyük oranda uyar.

4. Velayet Değişince Nafaka Ne Olur?

Velayetin değişmesi, nafakayı da doğrudan etkiler. Eski velayet sahibi artık çocuğa bakmadığı için, ona ödenen iştirak nafakası kesilir. Velayeti kaybeden taraf, artık "nafaka yükümlüsü" olur.

5. Derinlemesine Analiz: "Çocuğun Üstün Yararı" Nedir?

"Çocuğun Üstün Yararı" (The Best Interests of the Child), Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin temel taşıdır. Türk hukukunda da Yargıtay'ın birinci önceliğidir.

• Fiziksel Gelişim: Çocuk aç kalıyor mu? Temiz giyiniyor mu?
• Ruhsal Gelişim: Evde huzur var mı? Şiddet tanıklığı var mı?
• Sosyal Gelişim: Çocuk okula gidiyor mu? Arkadaşlarıyla oynuyor mu?

6. Yargıtay Emsal Kararlarından Örnekler (2024-2026)

7. Velayet Değişikliğinde Okul ve Şehir Değişikliği

Velayet değiştiğinde genellikle çocuğun okulu ve yaşadığı semt de değişir. Mahkemeler bu durumu "Statüko (Mevcut Düzen) Korunmalı mı?" sorusuyla inceler. Eğer çocuk mevcut okulunda çok başarılıysa hakim düzenini bozmak istemeyebilir.

8. Velayet Davasında Dedektif Tutulur mu?

Velayet davalarında "delil serbestisi" vardır ancak gizli kamera gibi hukuka aykırı deliller kullanılamaz. Dedektifin kamuya açık alanlarda çektiği (parkta çocuğu azarlarken vb.) fotoğraflar delil olabilir.

9. Dava Masrafları ve Avukatlık Ücreti

Velayet değişikliği davası "Maktu Harca" tabidir, yani nispi harç gibi yüksek tutarlar ödenmez.

• Başvuru ve Peşin Harç: 2026 yılı için yaklaşık 2.500 - 3.500 TL civarındadır (Bilirkişi ücretleri hariç).
• Bilirkişi ve Pedagog Ücreti: SİR raporu için pedagoglara ödenen ücretler ve yol giderleri dosyaya yatırılır (Yaklaşık 4.000 - 6.000 TL).
• Avukatlık Ücreti: Ankara Barosu tavsiye niteliğindeki ücret tarifesine göre belirlenir.

10. Örnek Velayet Değişikliği Dilekçesi

11. Sıkça Sorulan Sorular