AİLE HUKUKU

Nafaka Hesaplama: Türleri, Miktarları ve 2026 Güncel Rehber

1. Nafaka Nedir?

Nafaka, bir kişinin geçimini sağlamak amacıyla yapılan maddi yardımdır. Türk hukukunda nafaka, boşanma davalarında ve aile hukuku kapsamında önemli bir yer tutmaktadır. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 169, 175, 182 ve 328-329 hükümleri ile düzenlenmektedir.

Nafaka miktarının belirlenmesinde sabit bir formül yoktur. Hakim, tarafların ekonomik durumlarını, çocukların ihtiyaçlarını ve hayat standardını dikkate alarak takdir yetkisini kullanır.

1.1. Nafakanın Hukuki Temeli

Nafaka kavramı, aile bireylerinin birbirlerine karşı bakım ve geçindirme yükümlülüğünden doğmaktadır. Bu yükümlülük hem evlilik süresince hem de evlilik sonrasında devam edebilir.

1.2. Nafakanın Temel İlkeleri

• Geçim güvencesi: Yoksulluğa düşmesini önleme
• Çocuğun üstün yararı: Çocukların ihtiyaçları öncelikli
• Ödeme gücü: Yükümlünün mali durumu dikkate alınır
• Hakkaniyete uygunluk: Adil ve dengeli belirleme

1.3. Nafaka ve Türk Yargı Sisteminde Uygulama

Aile mahkemeleri, nafaka davalarında tarafların gelir belgelerini, banka hesaplarını, SGK kayıtlarını ve yaşam koşullarını inceleyerek karar verir. 2026 itibariyle nafaka davaları zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; doğrudan dava açılabilir.

2026 Güncellemesi: Nafaka miktarları genellikle her yıl TÜFE oranında artırılır. Mahkeme kararlarında artış klozu bulunması önerilir.

2.1. Tedbir Nafakası

Boşanma davası süresince, davacı veya davalının geçimini sağlamak için mahkeme tarafından hükmedilen geçici nafakadır. Dava açıldığı anda talep edilebilir ve dava sonuçlanana kadar devam eder.

• Davanın herhangi bir aşamasında talep edilebilir
• Kusur aranmaz
• Hem eş hem de çocuklar için istenebilir
• Boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer

2.2. Yoksulluk Nafakası

Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek olan eşe, kusuru daha ağır olmamak şartıyla süresiz olarak ödenen nafakadır (TMK m. 175).

• Şartları: Boşanma sonucu yoksulluğa düşme, talep eden eşin kusurunun daha ağır olmaması
• Süresi: Kural olarak süresizdir (ölüm, evlenme veya evlilik dışı birliktelik halinde sona erer)
• Talep Hakkı: Hem kadın hem de erkek eş talep edebilir

Yargıtay Kriteri: Yoksulluk nafakası alan eşin resmi nikah olmaksızın başka biriyle fiilen birlikte yaşaması, nafakanın kaldırılması sebebidir.

2.3. İştirak Nafakası

Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödediği nafakadır (TMK m. 182).

• Çocuk ergin olana kadar (18 yaş) ödenir
• Eğitim devam ediyorsa erginlik sonrası da devam edebilir
• Talep olmasa bile mahkeme re'sen karar verir
• Her iki ebeveyn, gelirlerine göre orantılı katkıda bulunmakla yükümlüdür

İştirak Nafakasının Belirlenmesinde Kriterler:

• Çocuğun yaşı: Yaş arttıkça ihtiyaçlar ve miktar artar
• Eğitim durumu: Özel okul, dershane, kurs masrafları
• Sağlık giderleri: Kronik hastalık veya özel bakım ihtiyacı
• Sosyal aktiviteler: Spor, sanat, hobi kursları
• Ebeveynlerin gelir düzeyi: Orantılı katkı ilkesi

2026 Yılı Tahmini İştirak Nafakası Tutarları:

• Asgari düzey: 3.000 - 5.000 TL/ay (çocuk başına)
• Orta düzey: 7.000 - 15.000 TL/ay
• Üst düzey: 20.000 TL ve üzeri

Yargıtay Yaklaşımı: Mahkemeler, çocuğun mevcut yaşam standartlarının korunmasını esas alır. Anne-babanın boşanmadan önceki gelir düzeyi kıyaslanır.

2.4. Yardım Nafakası

TMK m. 364 uyarınca, yoksulluğa düşen üstsoy, altsoy veya kardeşlerin birbirinden talep edebileceği nafakadır. Boşanma ile ilgisi yoktur.

3. Nafaka Nasıl Hesaplanır?

Nafaka hesaplamasında sabit bir formül yoktur. Hakim şu kriterleri değerlendirir:

3.1. Temel Kriterler

• Nafaka yükümlüsünün ekonomik durumu: Gelir, maaş, kira gelirleri, banka hesapları
• Nafaka alacaklısının ihtiyaçları: Barınma, beslenme, giyim, sağlık, eğitim
• Hayat standardı: Evlilik içinde sürdürülen yaşam düzeyi
• Tarafların yaşı ve sağlık durumu
• Çocukların yaşı ve eğitim durumu

Gelir Tespiti Yöntemleri:

• SGK kayıtları: Resmi maaş bilgisi
• Vergi beyannameleri: Gerçek gelirin tespiti
• Banka hesapları: Hareket kayıtları
• Tapu ve araç kayıtları: Mal varlığı tespiti
• Tanık beyanları: Yaşam standardı hakkında bilgi

Mahkemenin Dikkate Aldığı Diğer Faktörler:

• Nafaka yükümlüsünün bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
• Yükümlünün kira, kredi gibi zorunlu giderleri
• Alacaklının çalışma imkanı ve becerileri
• Bölgenin yaşam maliyeti

3.2. 2026 Yılı Tahmini Nafaka Miktarları

Aşağıdaki tutarlar Yargıtay kararlarına ve uygulamaya dayalı tahmini değerlerdir:

Uyarı: Yukarıdaki tutarlar tahminidir. Gerçek nafaka miktarı, tarafların ekonomik durumuna ve hakimin takdirine göre önemli ölçüde farklılık gösterebilir.

4. Nafaka Artışı

Nafaka miktarı, ekonomik koşulların değişmesi halinde artırılabilir veya azaltılabilir.

4.1. Nafaka Artırım Davası

Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının artması veya nafaka yükümlüsünün gelirinin artması halinde nafaka artırım davası açılabilir.

• Mahkeme kararında artış oranı belirtilmemişse ayrı dava açılmalıdır
• TÜFE/ÜFE oranları dikkate alınır
• Çocuğun yaşının büyümesi ve eğitim masraflarının artması da sebep olabilir

4.2. İlamda Artış Oranı Belirlenmesi

Mahkemeler, hüküm kısmında nafakanın her yıl TÜFE veya ÜFE oranında artırılmasına karar verebilir. Bu durumda ayrı dava açmaya gerek kalmaz.

4.3. Nafaka Artırım Davası Süreci

1. Arabuluculuk: Nafaka davaları zorunlu arabuluculuğa tabi değildir
2. Dava dilekçesi: Aile mahkemesine başvuru
3. Deliller: Yeni gelir durumu, masraf belgeleri
4. Karar: Mahkeme yeni nafaka miktarını belirler

4.4. Artırım Nedenleri

• Enflasyon ve hayat pahalılığı
• Çocuğun okullaşması, özel ders ihtiyacı
• Sağlık sorunları ve tedavi masrafları
• Nafaka yükümlüsünün terfi alması veya gelirinin artması

Tavsiye: Boşanma davasında verilecek nafaka kararında mutlaka "her yıl TÜFE oranında artırılacaktır" ibaresi konulmasını talep edin.

5. Nafakanın Kaldırılması veya Azaltılması

Nafaka yükümlüsü, koşulların değiştiğini ileri sürerek nafakanın kaldırılmasını veya azaltılmasını talep edebilir.

5.1. Kaldırma Sebepleri

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi
• Nafaka alacaklısının başka biriyle evlilik dışı birlikte yaşaması
• Nafaka alacaklısının yoksulluktan kurtulması (iş bulması, miras alması vb.)
• Çocuğun ergin olması ve eğitiminin bitmesi

5.2. Azaltma Sebepleri

• Nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması
• Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi ve yeni sorumluluklar edinmesi
• Nafaka alacaklısının gelirinin artması

6. Nafaka Ödememe ve İcra Takibi

Nafaka borcu ödenmezse alacaklı icra takibi başlatabilir ve ayrıca ceza davası açılabilir.

6.1. İcra Takibi

• Nafaka ilamı doğrudan icraya konulabilir (ilam niteliğinde)
• Maaştan kesinti yapılmasına karar verilebilir
• Taşınır ve taşınmaz mallara haciz konulabilir

6.2. Nafaka Suçu (İİK m. 344)

Nafakayı ödememek suçtur. Şikayet üzerine icra ceza mahkemesince yargılama yapılır.

• Ceza: 3 aya kadar tazyik hapsi
• Şikayet Süresi: 3 ay (şikayete bağlı suç)
• Cezanın Sonucu: Hapis cezası, nafaka ödendiğinde düşer

Tazyik Hapsi: Nafaka yükümlüsü, birikmiş nafaka borcunu öderse hapisten tahliye edilir. Bu, borçluyu ödemeye zorlamak amacıyla verilen bir cezadır.

6.3. Nafaka Borcu ve Miras

Nafaka yükümlüsü vefat ederse:

• Birikmiş nafaka borçları mirasçılara geçer
• Gelecek nafakalar için yeniden dava açılması gerekir
• Çocuk nafakası, çocuğun diğer ebeveyni tarafından talep edilir

6.4. Nafaka ve Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanmalarda nafaka protokole yazılabilir:

• Miktar: Tarafların anlaştığı tutar
• Artış oranı: Yıllık TÜFE vb.
• Ödeme şekli: Aylık, üç aylık vb.

Tavsiye: Protokolde nafaka artış oranını mutlaka belirtin.

8. Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Aldatılan Kadının Nafaka Hakkı

Durum: Ayşe, kocası Mehmet'in aldattığını öğrendi ve boşanma davası açtı. Ev hanımı ve geliri yok.

Çözüm: Ayşe kusursuz veya daha az kusurlu olduğundan hem tedbir nafakası (dava süresince) hem de yoksulluk nafakası (süresiz) talep edebilir. Ayrıca varsa çocukları için iştirak nafakası alır.

Senaryo 2: Çalışan Kadın Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?

Durum: Zeynep, asgari ücretle çalışıyor. Boşandığı kocası Ahmet yüksek gelirli.

Çözüm: Asgari ücret tek başına yoksulluktan kurtulma anlamına gelmez. Zeynep'in evlilik süresince sürdürdüğü yaşam standardını devam ettiremeyecekse, mahkeme yoksulluk nafakasına hükmedebilir.

Senaryo 3: Nafaka Ödemeyen Baba

Durum: Ali, 3 aydır çocuğa nafaka ödemiyor. Anne Fatma ne yapmalı?

Çözüm: (1) İcra takibi başlatarak ilam icraya konur. (2) Ali'nin maaşından kesinti yapılmasını talep eder. (3) İcra Ceza Mahkemesi'ne şikayet ederek tazyik hapsi kararı aldırabilir.

9. Nafaka ve Arabuluculuk

2024'ten itibaren aile hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk teşvik edilmektedir.

9.1. Boşanma Davası Öncesi Arabuluculuk

• Zorunlu değildir, tavsiye edilir
• Nafaka miktarı konusunda anlaşma sağlanabilir
• Anlaşma sağlanırsa mahkemeye sunulur

Arabuluculukta Nafaka Görüşmeleri:

• Miktar belirleme: Taraflar karşılıklı teklif sunar
• Artış oranı: Yıllık artış şartları konuşulur
• Ödeme şekli: Banka hesabı, nakit vs.
• Süre: Belirli veya belirsiz süreli

Avantaj: Arabuluculukta anlaşılan nafaka miktarı, mahkeme kararıyla belirlenenden genellikle daha hızlı ve az maliyetli sonuçlanır.

9.2. Nafaka Artırım/Azaltım Davalarında Arabuluculuk

• Taraflar arabuluculuk yoluyla anlaşabilir
• Mahkeme sürecinden daha hızlı sonuç alınır
• Anlaşma ilam niteliğinde belgedir

10. Anlaşmalı Boşanmada Nafaka

Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka düzenlenirken dikkat edilmesi gereken hususlar:

10.1. Nafaka Hükümleri

• İştirak Nafakası: Çocuk başına miktar, ödeme tarihi (ayın kaçı), artış oranı
• Yoksulluk Nafakası: Talep edilip edilmeyeceği, miktar, süre (varsa)
• Artış Hükmü: Her yıl TÜFE/ÜFE oranında artış klozu

10.2. Dikkat Edilecekler

• Nafakadan "vazgeçildiği" açıkça yazılmalı (feragat)
• Çocukların nafakasından tam feragat mahkemece kabul edilmez
• Gelecekteki artış hakları protokolde düzenlenebilir

Tavsiye: Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka miktarını belirlerken enflasyon ve hayat pahalılığını dikkate alın. Düşük belirlenen nafaka, sonradan artırım davası açmayı gerektirir.

11. Uluslararası Nafaka

Yurt dışında yaşayan ebeveyn için nafaka tahsili:

11.1. Avrupa Birliği Ülkeleri

• AB Nafaka Tüzüğü uyarınca karşılıklı tanıma
• Türk mahkeme kararının tenfizi
• Merkezi makamlar aracılığıyla işbirliği

11.2. Diğer Ülkeler

• İkili anlaşmaların varlığı araştırılmalı
• Lahey Sözleşmesi kapsamı kontrol edilmeli
• Yerel avukat desteği gerekebilir

11.3. Türkiye'de Yabancı Kararların Tenfizi

Yabancı mahkeme nafaka kararlarının Türkiye'de icra edilebilmesi için:

• Asliye Hukuk Mahkemesi'nde tenfiz davası açılmalı
• Karşılıklılık ilkesi aranır
• Türk kamu düzenine aykırılık olmamalı

11.4. Pratik Zorluklar

• Borçlunun adresinin tespiti
• Malvarlığının belirlenmesi
• Döviz kurundaki dalgalanmalar
• Hukuki süreçlerin uzun sürmesi

Tavsiye: Uluslararası nafaka davalarında mutlaka her iki ülkede uzman avukatlarla çalışın.

12. Çocuğun Hakları ve Nafaka

İştirak nafakasında çocuk merkezli yaklaşım:

12.1. Çocuğun Görüşünün Alınması

• 12 yaş üstü çocukların görüşü sorulur
• Çocuğun üstün yararı gözetilir
• Uzman pedagog görüşü alınabilir

12.2. Nafakanın Kullanım Amacı

• Eğitim ve okul masrafları
• Sağlık giderleri
• Giyim ve temel ihtiyaçlar
• Sosyal ve kültürel aktiviteler

13. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

13.1. Birikmiş Nafaka

• Birikmiş nafaka alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabi
• Her ay ayrı alacak olarak değerlendirilir
• İcra takibi zamanaşımını keser

13.2. Nafaka Davaları

• Nafaka davası açmak için zamanaşımı yoktur
• Koşullar değiştiği sürece yeni dava açılabilir
• Kesinleşmiş nafaka ilamı 10 yıllık zamanaşımına tabi

Önemli: Birikmiş nafaka alacaklarını takip etmekte gecikmeyin. 5 yılı geçen nafaka alacakları zamanaşımına uğrar.

13.3. Zamanaşımını Durduran Haller

• İcra takibi başlatılması
• Borçlunun borcu kabulü
• Ödeme taahhüdü verilmesi

13.4. Pratik Uygulama

Nafaka alacağınızı korumak için:

• Her ay ödeme yapılmadığında not tutun
• Yılda en az bir kez icra takibi yapın
• Zamanaşımı yaklaşan alacaklar için hemen takip başlatın

14. Nafaka İcra Takibi

14.1. İcra Başlatma

• Ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılabilir
• Mahkeme kararı ilam niteliğindedir
• Doğrudan ilamlı icra takibi yoluna gidilebilir

14.2. Haciz Yolları

• Maaş haczi: Net maaşın 1/4'üne kadar
• Banka hesabı haczi: Tüm hesaplara uygulanabilir
• Taşınmaz haczi: Gayrimenkul üzerine şerh

14.3. Nafaka Ödeme Emrine İtiraz (TCK m. 233)

Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında şikayet üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.

15. Nafaka Artırımı ve İndirimi

15.1. Nafaka Artırımı Şartları

• Enflasyon nedeniyle paranın değer kaybı
• Çocuğun ihtiyaçlarının artması (okul, sağlık)
• Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması

15.2. Nafaka İndirimi Şartları

• Nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması
• İşsiz kalma veya emeklilik
• Yeni aile kurarak sorumlulukların artması
• Sağlık sorunları nedeniyle çalışamama

15.3. Dava Açma Usulü

Nafaka artırım veya indirim davası açmak için:

• Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi
• Yetkili mahkeme: Davalının yerleşim yeri
• Deliller: Gelir belgesi, gider belgeleri, tanık

15.4. Artış/İndirim Oranları

• Mahkeme takdir yetkisini kullanır
• TÜFE oranı referans alınır
• Tarafların ekonomik durumu değerlendirilir

16. Nafaka ve Velayet İlişkisi

16.1. Velayet Değişikliğinin Etkisi

• Velayet değişirse nafaka yükümlüsü de değişir
• Yeni dava ile nafaka düzenlenmesi gerekir
• Geçmiş nafaka hakları korunur

16.2. Ortak Velayet

• Ortak velayette nafaka paylaşımı müzakere edilir
• Çocuğun kalış süresine göre hesaplama
• Gelir farklarına göre denkleştirme

Tavsiye: Nafaka uyuşmazlıklarında çocuğun üstün yararı her zaman ön planda tutulmalıdır. Tarafların anlaşması çocuk için en sağlıklı çözümdür.

17. Sıkça Sorulan Sorular

Erkekler de nafaka alabilir mi?

Evet. Yoksulluk nafakası kadın-erkek ayrımı yapmaz. Boşanma sonucu yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş, cinsiyetinden bağımsız olarak nafaka talep edebilir.

Nafaka ne zamana kadar ödenir?

Yoksulluk nafakası: Süresiz (evlenme, ölüm veya birlikte yaşama ile sona erer). İştirak nafakası: Çocuk 18 yaşını tamamlayana kadar (eğitim devam ediyorsa uzayabilir).

Anlaşmalı boşanmada nafaka zorunlu mu?

Hayır. Taraflar protokolde nafaka talep etmemeyi kararlaştırabilir. Ancak çocuklar için iştirak nafakası genellikle mahkeme tarafından re'sen belirlenir.

Nafaka maaştan nasıl kesilir?

İcra müdürlüğü, işverene nafaka kesintisi yapması için müzekkere gönderir. İşveren, maaşın 1/4'üne kadar nafaka kesintisi yapmakla yükümlüdür.

Nafaka geriye dönük alınabilir mi?

Tedbir nafakası dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Yoksulluk ve iştirak nafakası ise boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren geçerlidir.