AİLE HUKUKU

Nişan Bozma Tazminatı: Hediyelerin İadesi ve Manevi Tazminat 2026

1. Nişanlanma ve Hukuki Niteliği

Nişanlanma, evlenme vaadi ile kurulan bir aile hukuku sözleşmesidir. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 118-123 hükümleri nişanlanmayı düzenlemektedir. Nişanlanma evliliğe zorlama hakkı vermez, ancak bozulması halinde çeşitli hukuki sonuçlar doğurur.

1.1. Nişanlanmanın Şartları

• Evlenme ehliyeti: Tarafların evlenme yaşına gelmiş olması (18 yaş veya hakim izni ile 17 yaş)
• Evlenme engeli olmaması: Akrabalık, başka evliliğin bulunmaması
• Karşılıklı irade beyanı: Her iki tarafın nişanlanmayı istemesi
• Resmi şekil aranmaz: Törensiz de yapılabilir

1.2. Nişanlanmanın Hukuki Sonuçları

Nişanlanma, taraflara evlilik yükümlülüğü yüklemez ancak bazı hukuki ilişkiler doğurur:

• Evliliğe hazırlık için masraf yapma beklentisi
• Hediye alışverişi teamülü
• Aile ilişkilerinin başlaması
• Sosyal bağların kurulması

Önemli: Nişanlanma, evlenmeye zorlama davası açma hakkı vermez. Taraflardan biri vazgeçerse, diğer taraf sadece tazminat talep edebilir; evlenmeyi zorlayamaz.

2. Hediyelerin İadesi (TMK m. 122)

Nişanlılık sona erdiğinde, tarafların birbirine verdikleri hediyeler geri istenebilir.

2.1. İade Edilecek Hediyeler

• Takılar: Nişan yüzüğü, bilezik, altın, set takımları
• Değerli Eşyalar: Otomobil, elektronik eşyalar, mobilya
• Para: Nakit olarak verilen paralar (belgelenmesi gerekir)

2.2. İade Edilmeyecek Hediyeler

• Alışılmış (mutat) hediyeler: Çiçek, parfüm, günlük kullanım eşyaları
• Tüketilen ve elde mevcut olmayan hediyeler

Yargıtay İçtihadı: Altın ve takıların "alışılmış hediye" sayılması için bölgenin örf ve adetlerine bakılır. Ancak çoğu Yargıtay kararında altın takılar iade kapsamında değerlendirilmektedir.

2.3. Nişanı Kim Bozarsa?

Hediye iadesi talep hakkı, nişanın kim tarafından bozulduğuna bakılmaksızın her iki tarafa da tanınmıştır. Ancak:

• Nişanı haklı sebep olmaksızın bozan taraftan hediyeler istenebilir
• Nişanı haksız yere bozan taraf kendi verdiği hediyeleri isteyemez

3. Maddi Tazminat (TMK m. 120)

Nişanın bozulması nedeniyle uğranılan maddi zararlar, kusurlu olan taraftan tazmin edilebilir.

3.1. Tazmin Edilebilecek Zararlar

• Düğün hazırlık masrafları (davetiye, salon, yemek)
• Evlilik için yapılan harcamalar (ev eşyası, tadilat)
• İş veya eğitim kaybı (nişan nedeniyle işten ayrılma)
• Taşınma masrafları

Detaylı Masraf Kalemleri:

• Düğün Salonu: Kapora ve iptal cezaları
• Gelinlik/Damatlık: Satın alınan veya siparişi verilen kıyafetler
• Kına ve Nişan: Tören masrafları
• Balayı: Erken rezervasyon ödemeleri
• Ev Kirası: Evlilik için tutulan evin kirası
• Mobilya ve Eşya: Çeyiz olarak alınan eşyalar
• Sağlık Kontrolü: Evlilik öncesi yapılan sağlık kontrolleri

İspat Yükü:

Maddi tazminat talep eden taraf, yaptığı harcamaları somut belgelerle ispatlamalıdır. Fatura, makbuz, banka dekontları ve tanık beyanları delil olarak kullanılabilir.

Yargıtay Yaklaşımı:

Yargıtay, maddi tazminat miktarını belirlerken yapılan harcamaların "makul ve mutat" olup olmadığını değerlendirir. Aşırı lüks harcamalar tazminat kapsamında değerlendirilmeyebilir.

Dikkat: Maddi tazminat için harcama belgelerinin (fatura, makbuz, banka kayıtları) saklanması büyük önem taşır.

4. Manevi Tazminat (TMK m. 121)

Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir.

4.1. Manevi Tazminat Şartları

• Nişanın haksız yere bozulması
• Bozmanın kişilik hakkına zarar vermesi
• Zarar ile bozma arasında illiyet bağı

4.2. Manevi Tazminatı Artıran Faktörler

• Nişan süresinin uzunluğu
• Bozma şeklinin aşağılayıcı olması
• Nişanın aleni şekilde (düğün günü vb.) bozulması
• Aldatma ile birlikte nişanın bozulması

4.3. 2026 Yılı Manevi Tazminat Tutarları

Yargıtay kararlarına göre tahmini manevi tazminat aralıkları:

• Düşük: 10.000 - 30.000 TL (kısa süreli nişan, basit bozma)
• Orta: 30.000 - 80.000 TL (uzun süreli, aşağılayıcı bozma)
• Yüksek: 80.000 - 200.000 TL (aldatma, düğün günü bozma)

4.4. Manevi Tazminatı Azaltan Faktörler

• Her iki tarafın da kusurlu olması
• Nişanın kısa sürmüş olması
• Bozmanın makul gerekçelerle yapılması
• Tarafların anlaşarak bozması

Yargıtay Görüşü: Manevi tazminat, zenginleşme aracı olarak değil, acı ve ızdırabı hafifletme amacıyla verilir. Bu nedenle aşırı yüksek miktarlara hükmedilmez.

Haklı sebeple nişan bozan taraf, haksız duruma düşmez ve bu nedenle tazminat ödemekle yükümlü olmaz. TMK'da haklı sebepler sınırlı sayılmamış olup, somut olaya göre değerlendirilir.

6.1. Haklı Kabul Edilen Sebepler

• Aldatma: Nişanlının başka biriyle ilişkisi
• Şiddet: Fiziksel veya psikolojik şiddet
• Ağır Hastalık: Gizlenen ağır veya bulaşıcı hastalık
• Aile Baskısı: Nişanlının ailesinin sürekli kötü muamelesi
• Maddi Aldatma: Ekonomik durumun yanlış gösterilmesi
• Suç İşleme: Nişanlının suç işlemesi
• Kötü Alışkanlıklar: Kumar, alkol, uyuşturucu bağımlılığı

6.2. Haklı Kabul Edilmeyen Sebepler

• Genel uyumsuzluk (somut vaka yoksa)
• Ailenin evliliğe onay vermemesi
• Başka biriyle evlenme isteği
• "Artık sevmiyorum" gibi belirsiz gerekçeler

Yargıtay Kriteri: Haklı sebebin varlığı somut delillerle kanıtlanmalıdır. Sadece iddia yeterli değildir.

7. Ana-Baba ve Üçüncü Kişilerin Tazminat Hakkı (TMK m. 120)

Nişanlıların ana-babası veya ana-baba gibi davrananlar da belirli koşullarda tazminat talep edebilir.

7.1. Ana-Babanın Tazminat Hakkı

• Nişan nedeniyle yapmış oldukları harcamalar
• Düğün hazırlık masrafları
• Borçlanarak yapılan harcamalar

Tazminat Kapsamındaki Harcamalar:

• Düğün salonu: Kapora ve ön ödemeler
• Davet kartları: Basılmış veya sipariş edilmiş
• Çeyiz eşyaları: Çocuk adına alınan ev eşyaları
• Takı ve altın: Düğün için hazırlanan takılar
• Ev kirası: Çiftler için tutulan konutun kirası

Pratik Senaryo:

Kız tarafı düğün hazırlıkları için toplam 150.000 TL harcama yapmış. Düğün gününden 1 hafta önce erkek tarafı nişanı haber vermeden bozuyor. Anne-baba, harcadıkları bedeli tazminat olarak talep edebilir.

7.2. Tazminat Şartları

• Nişanın haksız yere bozulmuş olması
• Masrafların evlilik beklentisiyle yapılmış olması
• Harcamaların belgelenmesi

Önemli: Ana-babanın manevi tazminat hakkı yoktur. Sadece maddi zararları talep edebilirler.

7.3. Üçüncü Kişilerin Durumu

Ana-baba dışındaki üçüncü kişiler de bazı durumlarda tazminat talep edebilir:

• Ana-baba yerine geçenler: Büyükanne/baba, hala/amca gibi
• Nişan masrafına katılanlar: İstisnai durumlarda

7.4. İspat ve Deliller

Ana-babanın tazminat davası açabilmesi için:

• Harcamaların belgelenmesi (fatura, dekont)
• Nişan ilişkisinin varlığının ispatı
• Harcamaların nişan nedeniyle yapıldığının açık olması

9. Nişan Tazminatı Davası Süreci

9.1. Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi
• Yetkili Mahkeme: Davalının yerleşim yeri veya nişanın bozulduğu yer

9.2. Dava Açma Süreci

1. Delillerin toplanması (fotoğraf, fatura, tanık)
2. Dava dilekçesinin hazırlanması
3. Harç ve masrafların yatırılması
4. Davanın açılması
5. Duruşma ve karar

9.3. Dava Süresi ve Masraflar

• Ortalama Süre: 6 ay - 1 yıl
• Harç: Talep edilen tutara göre nispi harç
• Vekalet Ücreti: Kaybeden tarafa yüklenir

9.4. Davanın Aşamaları

1. Dilekçe teatisi: Dava ve cevap dilekçeleri
2. Ön inceleme: Tarafların sulhe daveti
3. Tahkikat: Delillerin incelenmesi, tanık dinleme
4. Sözlü yargılama: Son beyanlar
5. Karar: Hüküm verilmesi

9.5. İstinaf ve Temyiz

• İstinaf: Bölge Adliye Mahkemesi'ne 2 hafta içinde başvuru
• Temyiz: Yargıtay denetimi (belirli değer üstünde)

Tavsiye: Nişan bozulduğunda hemen hediyelerin fotoğraflarını çekin, fatura ve dekontları saklayın. Erken delil toplama davayı kolaylaştırır.

10. 2026 Yılı Tahmini Tazminat Miktarları

Aşağıdaki tutarlar Yargıtay uygulamasına dayalı tahmini değerlerdir:

11. Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Aldatma Sonrası Bozulma

Durum: Zeynep, 3 yıllık nişanlısı Ahmet'in kendisini aldattığını öğrenip nişanı bozdu.

Çözüm: Zeynep, haklı sebeple bozan taraftır. Hem verdiği hediyeleri isteyebilir hem de manevi tazminat talep edebilir. Aldatmayı kanıtlaması (mesaj, tanık vb.) önemlidir.

Senaryo 2: Aile Baskısı ile Bozulma

Durum: Mehmet'in ailesi nişanlısı Ayşe'yi sürekli aşağılıyor. Mehmet nişanı bozmuyor. Ayşe nişanı bozuyor.

Çözüm: Ayşe, aile baskısı nedeniyle haklı sebeple bozan taraftır. Manevi tazminat talep edebilir.

Senaryo 3: Düğünden 1 Hafta Önce Bozulma

Durum: Can, düğünden 1 hafta önce, hiçbir sebep göstermeden nişanı bozdu.

Çözüm: Can'ın nişanlısı, düğün masraflarını (maddi tazminat) ve yaşadığı ağır üzüntü nedeniyle manevi tazminat isteyebilir. Düğüne yakın zamanda bozulma, tazminat miktarını artıran ağırlaştırıcı etkendir.

12. İspat Yükü ve Deliller

Nişan tazminatı davalarında ispat hususları önemlidir:

12.1. Nişanın İspatı

• Nişan töreni fotoğrafları
• Takı ve hediye kayıtları
• Sosyal medya paylaşımları
• Tanık beyanları

12.2. Harcamaların İspatı

• Faturalar ve makbuzlar
• Banka dekontları
• Kredi kartı ekstreleri
• Düğün organizasyon sözleşmeleri

12.3. Manevi Zararın İspatı

• Psikolojik destek raporları
• Tanık beyanları (aile, arkadaşlar)
• Sürecin toplumsal etkisi

Dikkat: Delilleri nişan bozulur bozulmaz toplamaya başlayın. Gecikmeli delil toplama, davanızı zayıflatabilir.

• Nişan töreni fotoğrafları ve videoları
• Nişan duyuruları (sosyal medya, gazete ilanı)
• Tanık beyanları (aile bireyleri, arkadaşlar)
• Nişan yüzüğü ve takılar

12.2. Haksız Bozmanın İspatı

• Bozma beyanı (mesaj, e-posta, tanık)
• Haklı sebep yokluğunun gösterilmesi
• Karşı tarafın kusurlu davranışlarının belgelenmesi

12.3. Zarar İspatı

• Maddi zarar: Faturalar, makbuzlar, banka kayıtları
• Manevi zarar: Psikolojik durum belgeleri, tanık ifadeleri
• Hediyeler: Satın alma faturaları, fotoğraflar

13. Zamanaşımı Detayları

Nişan bozulmasından doğan haklar için zamanaşımı süreleri:

13.1. Talep Türlerine Göre Süreler

• Hediye iadesi: 1 yıl (TMK m. 122/3)
• Maddi tazminat: 1 yıl (TMK m. 120)
• Manevi tazminat: 1 yıl (TMK m. 121)

13.2. Sürenin Başlangıcı

Zamanaşımı, nişanın bozulduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Bozulma tarihi, karşı tarafa bozma iradesinin ulaştığı andır.

Kritik: 1 yıllık süre hak düşürücü süre değil zamanaşımıdır. Davalı itiraz etmezse mahkeme resen dikkate almaz. Ancak davalı zamanaşımı def'i ileri sürerse hak kaybedilir.

13.3. Zamanaşımını Kesen Haller

• Dava açılması: Zamanaşımı durur
• İcra takibi: Hediyelerin iadesi için takip
• Borcu kabul: Karşı tarafın borcu tanıması

13.4. Pratik Tavsiyeler

• Nişan bozulduktan sonra derhal avukata danışın
• Delilleri hızlıca toplayın
• 6 ay içinde dava açmayı hedefleyin
• Zamanaşımı yaklaşıyorsa acil başvuru yapın

14. Stratejik Rehber

14.1. Nişanı Bozan Taraf İçin

• Haklı sebebiniz varsa belgeleyin (aldatma, şiddet, hastalık vb.)
• Bozma kararınızı yazılı olarak bildirin
• Aldığınız hediyeleri iade etmeye hazır olun
• Haklı sebep varsa karşı tazminat talep edebilirsiniz

14.2. Nişanı Bozulan Taraf İçin

• Tüm harcama belgelerini saklayın
• Tanıkların iletişim bilgilerini alın
• 1 yıllık süre içinde dava açın
• Manevi zarar için psikolojik destek alıyorsanız belgeleyin

14.3. Her İki Taraf İçin

• Sosyal medyada birbirinizi karalamayın
• Özel yaşama müdahale anlamına gelen paylaşımlardan kaçının
• Arabuluculuk yoluyla anlaşmayı deneyin
• Duygusal kararlar yerine hukuki danışmanlık alın

15. Özel Durumlar

15.1. Dini Nikah Yapılmışsa

Dini nikah, resmi nikah yerine geçmez. Sadece dini nikah yapılmışsa nişan hükümleri uygulanır, evlilik hükümleri uygulanmaz.

15.2. Birlikte Yaşama Durumu

Nişanlı çiftlerin birlikte yaşaması durumunda, ev eşyaları ve ortak harcamalar ayrıca değerlendirilir.

15.3. Yurt Dışında Yaşayan Taraflar

• Türk vatandaşları için Türk hukuku uygulanır
• Yabancı uyruklu taraflar için milletlerarası özel hukuk kuralları
• Yetki, davalının mutad meskeni mahkemesinde

Tavsiye: Nişan bozulması duygusal açıdan zor bir süreçtir. Hukuki haklarınızı korurken psikolojik destek almayı ihmal etmeyin.

16. Dava Süreci Detayları

16.1. Dava Açılması

• Görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
• Yetkili mahkeme: Davalının yerleşim yeri
• Dava harcı: Talep edilen tutara göre hesaplanır
• Delillerin dava dilekçesiyle birlikte sunulması önerilir

Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler:

• Nişan tarihi ve süresi
• Bozulma tarihi ve sebebi
• Talep edilen tazminat miktarları (ayrı ayrı)
• İade talep edilen hediyeler
• Deliller ve tanık listesi

16.2. Duruşma Süreci

• Ön inceleme duruşması (tarafların uzlaşması denenir)
• Tahkikat duruşmaları (delil inceleme, tanık dinleme)
• Sözlü yargılama ve karar

Tavsiye: Duruşmalara avukatla birlikte katılın. Tanık beyanları çok önemlidir, güvenilir tanıklar hazır bulundurun.

16.2. Duruşma Aşamaları

1. Ön inceleme: Tarafların dilekçelerinin incelenmesi
2. Tahkikat: Delillerin incelenmesi, tanık dinleme
3. Sözlü yargılama: Tarafların son beyanları
4. Karar: Mahkeme hükmünün açıklanması

16.3. Ortalama Süre

Nişan tazminatı davaları genellikle 6 ay - 1 yıl içinde sonuçlanır. Tanık sayısı, bilirkişi gerekliliği ve mahkemenin iş yükü süreyi etkiler.

17. Mahkeme Kararı ve Sonrası

17.1. Kararın Kesinleşmesi

• Tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf başvurusu
• İstinaf yapılmazsa karar kesinleşir
• Kesinleşen karar icra edilebilir

17.2. Tazminat Tahsili

• Davalı gönüllü ödemezse icra takibi başlatılır
• Maaş haczi, taşınmaz haczi uygulanabilir
• Hediye iadesi için aynen ifa veya bedel istenir

İcra Takibi Süreci:

1. Kesinleşmiş karar icra dairesine verilir
2. Ödeme emri gönderilir (7 gün süre)
3. İtiraz olmazsa haciz işlemleri başlar
4. Taşınır/taşınmaz mallar tespit edilir

Hediye İadesi:

• Mevcut hediyeler aynen iade edilir
• Yok edilmişse bedeli ödenir
• Nişan yüzüğü özel statüde değerlendirilir

18. Uzlaşma ve Arabuluculuk

18.1. Dava Dışı Uzlaşma

• Taraflar dava öncesinde anlaşabilir
• Yazılı protokol hazırlanması önerilir
• Noter onayı hukuki güvence sağlar

18.2. İhtiyari Arabuluculuk

Nişan davaları zorunlu arabuluculuğa tabi değildir ancak taraflar isterse arabulucuya başvurabilir. Arabuluculuk süreci gizli ve hızlıdır.

19. Nişan Bozulmasının Diğer Hukuki Etkileri

19.1. Sigorta ve Taahhütler

• Evlilik için yapılan sigorta poliçeleri iptal edilebilir
• Konut kiralama gibi uzun vadeli taahhütlerin durumu
• Ortak banka hesaplarının tasfiyesi

19.2. Sosyal ve Psikolojik Boyut

• Nişan bozulmasının toplumsal algısı
• Psikolojik destek almanın önemi
• Yeni bir başlangıç için hazırlık

Hatırlatma: 1 yıllık zamanaşımı süresini kaçırmayın. Nişan bozulduktan sonra haklarınızı korumak için gecikmeden hukuki danışmanlık alın.

20. Sıkça Sorulan Sorular

Nişan yüzüğü kime kalır?

Nişan yüzüğü hediye niteliğinde olduğundan iade edilir. Nişanı haksız yere bozan taraf, kendi verdiği yüzüğü isteyemez.

Takılar düğünde takıldıysa ne olur?

Düğün yapılmışsa evlilik gerçekleşmiş demektir. Bu durumda nişan hükümleri değil, boşanma hükümleri uygulanır.

Nişanı aileler bozarsa ne olur?

Hukuki sonuçlar nişanlılar arasında doğar. Ancak ailenin bozulmaya yol açan davranışları varsa, tazminat hesabında dikkate alınır.