BANKACILIK VE TÜKETİCİ HUKUKU

Kredi Kartı Borcu 2026: Yapılandırma, İcra Takibi ve Haciz Rehberi

Giriş: Kredi Kartı Hukukunun Temel Dinamikleri

Kredi kartı uygulamaları, modern finansal sistemin en yaygın ödeme ve kredilendirme aracı olmakla birlikte, Türk hukukunda 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ekseninde şekillenen, kendine özgü (sui generis) karmaşık bir hukuki rejime tabidir.

Özellikle 2024 ve 2026 yıllarında yaşanan makroekonomik dalgalanmalar neticesinde, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından hayata geçirilen düzenlemeler, kredi kartı borç yönetiminde köklü değişiklikler yaratmıştır.

I. Kredi Kartı İlişkisinin Hukuki Niteliği

1.1. Üç Köşeli İlişki Sistemi

Kredi kartı sistemi, özü itibarıyla üç temel süje arasında kurulan sözleşmeler zincirinden oluşur:

1. Kart Çıkaran Kuruluş (Banka): Sistemin finansörüdür.
2. Kart Hamili (Müşteri): Kredi kartını kullanan gerçek veya tüzel kişidir.
3. Üye İşyeri (Satıcı): Mal veya hizmeti sunan ve ödemeyi bankadan almayı kabul eden taraftır.

Kart hamili ile banka arasındaki ilişki, "Kredi Kartı Üyelik Sözleşmesi" ile düzenlenir. Doktrinde hakim olan görüş, bu sözleşmenin "Karma Sözleşme" veya "Kendine Özgü Yapısı Olan (Sui Generis) Sözleşme" olduğu yönündedir.

1.2. Görevli Mahkeme Ayrımı

• Tüketici Mahkemeleri: Kart hamili, ticari veya mesleki olmayan bir amaçla kart kullanan gerçek kişi ise.
• Asliye Ticaret Mahkemeleri: Kart hamili tacir ise veya kart ticari amaçla (Business Card) alınmışsa.

II. Finansal Mimari ve Faiz Rejimi (2026)

2.1. TCMB Referans Faiz Sistemi

Kredi kartı faiz oranları, bankaların inisiyatifine bırakılmamış olup, TCMB tarafından 3 ayda bir açıklanan tebliğlerle belirlenir. Bu sistemin temel taşı "Referans Oran"dır.

2.2. Kademeli Faiz Uygulaması

Analiz: Bu oranlar, borcun yıllık maliyetini (bileşik faiz etkisiyle) %70-80 bandına taşımaktadır. Bu durum, asgari ödeme ile borcun sürdürülebilirliğini imkansız kılmaktadır.

2.3. Asgari Ödeme Oranları

• Limiti 50.000 TL ve Altında Olan Kartlar: Dönem borcunun %20'si asgari ödeme tutarıdır.
• Limiti 50.000 TL Üzerinde Olan Kartlar: Dönem borcunun %40'ı asgari ödeme tutarıdır.

III. Temerrüt ve Hukuki Sürecin Başlaması

3.1. Temerrüdün Oluşması: Hesap Katı ve İhtarname Şartı

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, kredi kartı borçlusunun tüm borçtan sorumlu tutulabilmesi ve icra takibine maruz kalabilmesi için bankanın şu prosedürü izlemesi zorunludur:

1. Hesabın Kat Edilmesi: Banka, üst üste asgari ödemelerin yapılmaması durumunda sözleşmeyi feshederek hesabı kapatır.
2. Muacceliyet İhtarnamesi: Banka, borçluya noter aracılığıyla ihtarname gönderir. Bu ihtarnamede toplam borç tutarı ve ödeme süresi belirtilir.
3. Tebliğ ve Sürenin Dolması: İhtarname borçluya tebliğ edildiği tarihten itibaren verilen süre işler.

Kritik Yargıtay İçtihadı: Eğer banka, hesap kat ihtarnamesi göndermeden veya ihtarname borçluya usulüne uygun tebliğ edilmeden doğrudan icra takibi başlatırsa; borçlu sadece vadesi gelmiş asgari ödeme tutarları üzerinden temerrüt faizinden sorumlu olur. Borcun tamamı üzerinden temerrüt faizi istenemez.

3.2. Bileşik Faiz Yasağı

6502 ve 5464 sayılı Kanunlar uyarınca, kredi kartı borçlarında temerrüt faizine tekrar faiz yürütülmesi (anatocism/bileşik faiz) kesinlikle yasaktır. Banka, sadece anapara üzerinden faiz talep edebilir.

IV. BDDK Yapılandırma Reformu (Karar No: 11240)

2026 yılının en önemli hukuki ve finansal gelişmesi, BDDK'nın 10.07.2026 tarihli ve 11240 sayılı kararı ile getirdiği kapsamlı borç yapılandırma rejimidir.

4.1. Yapılandırmanın Kapsamı

• 60 Ay Vade (Canlı Borçlar): Henüz yasal takibe düşmemiş kredi kartı dönem borçları için bankalara 60 aya (5 yıl) kadar taksitlendirme yetkisi verilmiştir.
• 48 Ay Vade (Tahsili Gecikmiş Alacaklar): NPL kategorisine giren borçlar için vade 48 ay (4 yıl) ile sınırlandırılmıştır.

4.2. Yapılandırma Faiz Oranı: %3,11

2026 Ocak ayında piyasa faizleri %4,25 seviyesindeyken, BDDK yapılandırma işlemlerinde uygulanacak azami faiz oranını %3,11 olarak sabitlemiştir. Bu oran, piyasa koşullarının yaklaşık %25-30 altında bir maliyet sunar.

4.3. Yapılandırma Kısıtlamaları

• Limit Dondurma: Yapılandırılan borcun %50'si ödenenceye kadar kredi kartı limiti artırılamaz.
• Başvuru Süresi: 48 ay vadeli yapılandırma için başvuru süresi karar tarihinden itibaren 1 yıl ile sınırlandırılmıştır (2026 Temmuz'a kadar).

V. İcra Hukuku ve Yasal Takip Prosedürleri

5.1. Ödeme Emri ve İtiraz Mekanizması

Banka, ilamsız icra takibi başlattığında borçluya "Örnek 7" ödeme emri gönderilir. Bu belgenin tebliği ile birlikte 7 günlük hak düşürücü süre başlar.

• İtiraz Hakkı: Borçlu, borcun kendisine, miktarına, faiz oranına veya zamanaşımına uğradığına dair itiraz edebilir.
• İtirazın Sonucu: Borçlu süresi içinde itiraz ederse takip durur. Banka, takibi devam ettirmek için mahkemeye başvurmak zorundadır.

5.2. İtirazın İptali Davası ve %20 İnkar Tazminatı

Takip durduğunda banka, 1 yıl içinde Tüketici Mahkemesi'nde "İtirazın İptali Davası" açar. Mahkeme, borçlunun itirazında haksız olduğuna karar verirse, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere borçluyu "İcra İnkar Tazminatı" ödemeye mahkum eder.

5.3. Menfi Tespit Davası

Borçlu, icra takibi öncesinde veya sonrasında, borçlu olmadığının tespiti için "Menfi Tespit Davası" açabilir (İİK m.72). Eğer borçlu, bankanın haksız faiz işlettiğini düşünüyorsa bu yola başvurmalıdır.

VI. Haciz ve Mal Varlığına Etkisi

6.1. Ev Eşyası Haczinde "Lüzumlu Eşya" Kuralı

İİK m.82/1-3 bendi ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı içtihatları ile ev eşyası haczi büyük ölçüde sınırlandırılmıştır.

• Çift Eşya Kuralı: Borçlu ve ailesinin yaşaması için "lüzumlu" olan eşyalar haczedilemez. Bir eşyanın haczedilebilmesi için aynı eşyadan evde birden fazla olması gerekir.
• Örnek: Evde 1 buzdolabı, 1 çamaşır makinesi, 1 TV varsa bunlar haczedilemez.
• Bilgisayar: Yargıtay'ın güncel kararlarında, evde öğrenci bulunması halinde bilgisayarın eğitim için "lüzumlu eşya" olduğu kabul edilmektedir.

6.2. Maaş Haczi ve Emekli Maaşı Dokunulmazlığı

• Çalışan Maaşı: Borçlu bir işyerinde sigortalı çalışıyorsa, maaşının 1/4'ü (dörtte biri) haczedilebilir.
• Emekli Maaşı: 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesi uyarınca, SGK emekli maaşları haczedilemez.

Emekli Maaşı İstisnası: Borçlu, icra takibi başladıktan sonra icra dairesine gidip "maaşımdan kesinti yapılsın" diye açık rıza verirse haciz mümkündür. Takip öncesi verilen rızalar geçersizdir. Bankalar, emekli maaş hesabına otomatik bloke koyamaz.

6.3. Gayrimenkul ve Araç Haczi

• Meskeniyet İddiası: Borçlunun haline münasip tek bir evi varsa ve haczedilmişse, borçlu 7 gün içinde İcra Mahkemesi'ne "Meskeniyet Şikayeti"nde bulunabilir.

VII. Zaman Aşımı ve Kredi Sicili

7.1. 10 Yıllık Zaman Aşımı

TBK Madde 146 gereği, kredi kartı borçları 10 yıllık genel zaman aşımı süresine tabidir. Süre, borcun muaccel olduğu (temerrüt tarihi) andan itibaren başlar. Bankanın icra takibi yapması veya borçlunun borcu kabul etmesi zaman aşımını keser.

7.2. "Sicil Affı" ve Gerçekler

Halk arasında "Sicil Affı" olarak bilinen düzenlemeler, borcun silinmesi anlamına gelmez. Bu düzenlemeler, borcunu ödeyen veya yapılandıran kişilerin TBB Risk Merkezi nezdindeki olumsuz kayıtlarının "dikkate alınmamasını" tavsiye eder. Ancak bankalar, kendi iç risk skorlama sistemlerinde geçmişte takibe düşen müşterileri riskli grupta tutmaya devam edebilir.

VIII. Sonuç ve Stratejik Öneriler

1. Yapılandırma Fırsatı: %4,25'lik piyasa faizi karşısında, BDDK'nın %3,11 faizli ve 60 ay vadeli yapılandırması en rasyonel yoldur.
2. Tebligat Takibi: MERNİS adreslerinizi güncel tutun. "Muhtara tebliğ" usulüyle yapılan tebliğlerden haberdar olunmaması, itiraz sürelerinin kaçırılmasına yol açar.
3. İtiraz Dikkatli Kullanılmalı: Sadece zaman kazanmak için yapılan itirazlar, %20 inkar tazminatı ile borcu artırır.
4. Haciz Korkusu: İİK m.82 koruması sayesinde ev eşyası haczi fiilen çok zorlaşmıştır.
5. Emekli Maaşı Blokesi: Maaş hesabına bloke konulması durumunda İcra Mahkemesi'ne "haczedilmezlik şikayeti" yapılmalıdır.

IX. Sık Sorulan Sorular

Kredi kartı borcumu ödemezsem ne olur?

Banka önce hatırlatma araması yapar, ardından ihtarname gönderir. Ödenmezse hesap kat edilir ve icra takibi başlatılır. Takip kesinleşirse maaş haczi, banka hesaplarına e-haciz uygulanabilir. Ancak emekli maaşı ve lüzumlu ev eşyaları haczedilemez.

Kredi kartı borcunda zamanaşımı var mı?

Evet, TBK m.146 gereği 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanır. Süre, borcun muaccel olduğu tarihten başlar. Ancak bankanın icra takibi yapması zamanaşımını keser ve süre yeniden başlar.

Asgari ödeme yapmazsam ne olur?

Asgari ödeme yapılmazsa gecikme faizi işler. Üst üste 2-3 dönem asgari ödeme yapılmazsa, banka hesabı kat edebilir ve tüm borcu muaccel hale getirebilir. Bu durumda icra takibi başlatılabilir.

E-haciz bildirimi gelmeden hesabıma haciz konulabilir mi?

Teknik olarak ödeme emri tebliğ edilmeden ve itiraz süresi geçmeden haciz yapılmaması gerekir. Ancak uygulamada bankalar kendi alacakları için takas hakkı kullanabilir. Emekli hesaplarına yapılan haczler şikayet yoluyla kaldırılabilir.

Kredi kartı borcum için evime haciz gelir mi?

Ev eşyası haczi yasal olarak çok sınırlandırılmıştır. İİK m.82'ye göre lüzumlu ev eşyaları haczedilemez. Bir buzdolabı, bir çamaşır makinesi, bir TV varsa bunlar haczedilemez. Ancak lüks eşyalar veya çift eşyalar haczedilebilir.

Emekli maaşıma haciz konulabilir mi?

Hayır, 5510 sayılı Kanun m.93 gereği SGK emekli maaşları haczedilemez. Banka emekli maaş hesabına haciz koyarsa, İcra Mahkemesi'ne 7 gün içinde şikayet ederek kaldırabilirsiniz.

Yapılandırma yaptıktan sonra taksiti ödemezsem ne olur?

Yapılandırma sözleşmesinde genellikle "muacceliyet şartı" bulunur. Üst üste 2-3 taksit ödenmezse, banka tüm borcu muaccel hale getirip icra takibi başlatabilir. Yapılandırma bozulur.

X. E-Haciz Süreci

E-Haciz Nedir?

E-haciz, icra dairelerinin elektronik ortamda banka hesaplarına, araçlara ve taşınmazlara haciz uygulamasıdır. UYAP sistemi üzerinden anında tüm bankalara haciz bildirimi gönderilir.

E-Haciz Ne Zaman Uygulanır?

• Ödeme Emri Tebliği: Önce borçluya ödeme emri tebliğ edilir.
• 7 Günlük Süre: Borçluya itiraz için 7 gün verilir.
• Süre Dolması: İtiraz edilmezse takip kesinleşir.
• E-Haciz: Kesinleşen takip için e-haciz uygulanabilir.

E-Hacze İtiraz

Haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde İcra Mahkemesi'ne şikayet edilebilir. Şikayet gerekçeleri:

• Emekli maaşının haczedilemezliği
• Nafaka alacağı olması
• Meskeniyet iddiası
• Usulsüz tebligat

XI. İcra Takibine İtiraz Süreci

İtiraz Dilekçesi

Ödeme emri tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edilebilir. İtiraz gerekçeleri:

• Borcun Yokluğu: "Böyle bir borcum yoktur."
• Miktara İtiraz: "Borç miktarı yanlış hesaplanmıştır."
• Zamanaşımı: "Borç zamanaşımına uğramıştır."
• İmza İnkarı: "Sözleşmedeki imza bana ait değildir."

İtirazın Sonuçları

İtiraz edilirse takip durur. Alacaklı (banka) itirazın iptali davası açmak zorundadır. Dava kaybedilirse borçlu %20 inkar tazminatı öder. Dava kazanılırsa alacaklı %20 kötüniyet tazminatı öder.

XII. Pratik Öneriler

Borç Ödeme Stratejisi

• Yüksek Faizli Kartlar: Önce en yüksek faizli kredi kartı borcunu ödeyin.
• Asgari Ödeme: Asla sadece asgari ödeme yapmayın; borç büyür.
• Toplu Ödeme: Mümkünse toplu ödeme yaparak faiz yükünü azaltın.
• Yapılandırma: BDDK yapılandırması ile %3,11 faiz avantajından yararlanın.

İcra Takibinde Yapılması Gerekenler

1. Ödeme emrini dikkatlice okuyun.
2. 7 günlük itiraz süresini kaçırmayın.
3. Emekli/engelli maaşınız varsa haczedilemezlik şikayeti yapın.
4. Ev eşyası haczi için lüzumlu eşya savunması yapın.
5. Mümkünse borcu yapılandırarak takibi düşürün.