Haksız Rekabet Davaları: Taklit, Kötüleme ve Çalışan Ayartma
Haksız Rekabet Nedir?
Serbest piyasa ekonomisinde rekabet asıldır. Ancak bu rekabetin "Dürüstlük Kuralları" çerçevesinde olması gerekir. TTK m. 54'e göre; rakipler arasında veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ve ticari uygulamalar haksız rekabettir.
En Sık Karşılaşılan Haksız Rekabet Halleri (TTK m. 55)
- Kötüleme: Rakip firma, ürünleri, personeli veya fiyatları hakkında YALAN veya YANLIŞ beyanlarda bulunmak. (Örn: "X firması iflas ediyor, oradan mal almayın", "Onların sütünde katkı maddesi var").
- İltibas (Karıştırma/Taklit): Başkasının ürününü, ambalajını, logosunu, tabelasını, web sitesi tasarımını taklit ederek; müşteride "aynı firma" algısı yaratmak. Müşterinin karıştırmasına yol açmak.
- Çalışanları Ayartma: Rakibin çalışanlarını, iş sırlarını öğrenmek için transfer etmek veya çalışanları işverene karşı kışkırtmak.
- İş Sırlarını İfşa: Hukuka aykırı olarak ele geçirilen (eski çalışan veya ajan yoluyla) üretim sırlarını, müşteri listelerini kullanmak veya yaymak.
- Aldatıcı Reklam: Kendi ürünü için gerçek dışı üstünlük taslamak. ("Dünyada tek", "En ucuz", "Kökten çözüm" gibi ispatlanamayan ifadeler).
- İş Şartlarına Uymamak: Kanuni yükümlülüklere (Vergi, SGK, Ruhsat) uymayarak, uyan rakiplere karşı maliyet avantajı sağlamak. (Örn: Kaçak işçi çalıştırıp ucuza mal satmak).
Açılabilecek Davalar (Hukuki Himaye)
Haksız rekabete uğrayan (rakip firma, müşteri, meslek odaları) şu davaları Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açabilir:
1. Tespit ve Men (Durdurma) Davası
Haksız rekabet devam ediyorsa (Örn: Web sitesi hala açık, reklam hala dönüyor), mahkemeden eylemin haksızlığının tespiti ve DURDURULMASI istenir. Bu davada "Kusur" aranmaz. Ayrıca dava boyunca zarar görmemek için İhtiyati Tedbir kararı alınabilir (Örn: Reklamın yayından kaldırılması).
2. Ref (Ortadan Kaldırma) Davası
Haksız rekabetin sonuçlarının yok edilmesi. Örn: Taklit ambalajlı ürünlerin piyasadan toplatılması, imha edilmesi, haksız beyanların düzeltilmesi için gazetede ilan verilmesi.
3. Maddi Tazminat
Haksız rekabet yüzünden uğranılan zararın tazmini.
Hesaplama: "Bu haksız rekabet olmasaydı ne kadar kazanacaktım?" sorusunun cevabı.
- Fiili Zarar (Müşteri kaybı)
- Yoksun Kalınan Kâr (Satılamayan ürünler)
Davalı kusurlu olmalıdır.
4. Manevi Tazminat
Şirketin ticari itibarının, marka değerinin zedelenmesi nedeniyle istenir. Borçlar Kanunu m. 58'e göre şartları varsa hakim uygun bir tazminata hükmeder.
Zamanaşımı ve Cezai Boyut
Hukuk Davaları: Haksız eylemin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 1 YIL ve her halde 3 YIL içinde açılmalıdır.
Ceza Davası: TCK ve TTK'ya göre; ticari sırrı ifşa, yanlış bilgi verme gibi eylemler suçtur (2 yıla kadar hapis). Şikayete tabidir. Uzamış ceza zamanaşımı (8 yıl) tazminat davasında da geçerli olur.
5. İnternet ve Google Ads ile Haksız Rekabet
2026 dünyasında haksız rekabet en çok dijital ortamda yaşanmaktadır.
Adwords Reklamları: Rakibin tescilli markasını (Örn: "Aldem Hukuk") Google Ads anahtar kelimesi (keyword) olarak seçmek haksız rekabet midir?
Yargıtay kararlarına göre; eğer reklam metninde rakibin markası açıkça geçiyorsa ve tüketiciyi o siteye yönlendiriyorsa, bu Marka Hakkına Tecavüz ve Haksız Rekabettir. Ancak kod arka planında "meta-tag" kullanımı konusu hala tartışmalıdır. Dürüstlük kuralına aykırı her türlü yönlendirme (Click-bait) haksız rekabet sayılabilir.
6. Tersine Mühendislik (Reverse Engineering)
Bir rakibin ürününü piyasadan satın alıp, söküp inceleyerek; çalışma prensibini çözmek ve benzerini yapmak (Tersine Mühendislik), kural olarak Haksız Rekabet Değildir. Çünkü bilgi kamuya sunulmuştur. Ancak bu incelemeyi yaparken "Fikri Mülkiyet" (Patent) haklarına tecavüz edilirse veya ürün "Haksız olarak elde edilmiş" (çalınmış) ise, bu durum haksız rekabet oluşturur.
YASAL UYARI VE BİLGİLENDİRME
Bu web sitesinde yer alan makaleler, hukuki dilekçe örnekleri ve rehber içerikler; tamamen genel bilgilendirme amacıyla 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları'na uygun olarak hazırlanmıştır. İçerikte yer alan bilgiler, hukuki tavsiye veya danışmanlık hizmeti niteliği taşımayıp, somut olaylara doğrudan uygulanamayabilir.