İŞ HUKUKU

Yıllık Ücretli İzin Hesaplama 2026: İş Kanunu, Süreler, Ücret ve Yargıtay İçtihatları

1. Giriş ve Hukuki Temellendirme

Çalışma hukukunun en temel yapı taşlarından biri olan yıllık ücretli izin hakkı, işçinin bedensel ve ruhsal sağlığını korumak, iş gücünü yeniden üretmesini sağlamak ve sosyal yaşamına zaman ayırmasına olanak tanımak amacıyla düzenlenmiş mutlak bir haktır.

Türk hukuk sisteminde bu hak, normlar hiyerarşisinin en üst basamağı olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 50. maddesi ile güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın "Dinlenmek çalışanların hakkıdır" hükmü, yıllık izin hakkının sadece yasal bir prosedür değil, aynı zamanda anayasal bir temel hak olduğunu ortaya koymaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi ve devamı, bu anayasal hakkın somutlaşmış halini ve uygulama usullerini düzenlemektedir.

2. Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanma Koşulları

2.1. Bir Yıllık Bekleme Süresi

İş Kanunu'nun 53. maddesi, işçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için, işyerinde en az bir yıl çalışmış olmasını şart koşmaktadır.

2.1.1. Deneme Sürelerinin Hesaba Katılması

Deneme süreleri, yıllık izin kıdeminin hesabında dışlanamaz. Yargıtay, deneme süresinin iş sözleşmesinin bir parçası olduğunu kabul etmektedir.

2.1.2. Sözleşme Türünün Etkisi

Yıllık izne hak kazanmada sözleşmenin "Belirli Süreli" veya "Belirsiz Süreli", "Tam Süreli" veya "Kısmi Süreli" olması arasında fark yoktur.

2.2. Hizmet Sürelerinin Birleştirilmesi

• Aynı İşverenin Farklı İşyerleri: İşçinin aynı işverene ait tüm işyerlerinde geçirdiği süreler birleştirilir
• Kamu Kurumları: Aynı bakanlığa bağlı işyerleri, KİT'ler ve özel kanunla kurulan kuruluşlarda geçen süreler de birleştirilir

3. Yıllık Ücretli İzin Sürelerinin Belirlenmesi

3.1. Hizmet Süresine Bağlı Asgari Süreler

3.2. Pozitif Ayrımcılık: Korunan Gruplar

3.2.1. Genç ve İleri Yaş Çalışanlar

18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.

3.2.2. Yer Altı İşlerinde Çalışanlar

Maden ocakları, tünel inşaatları gibi yer altı işlerinde çalışanlara genel izin sürelerine dörder gün eklenir.

4. İzin Kullanım Usulleri

4.1. İznin Bölünmezliği İlkesi ve 10 Gün Kuralı

Yıllık ücretli iznin kesintisiz kullandırılması esastır. Ancak tarafların anlaşması ile izin bölünebilir:

4.2. Ücretsiz Yol İzni

İznini farklı bir ilde geçirecek işçilere, belgelendirmeleri koşuluyla toplamda 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.

4.3. Avans Yıllık İzin

Henüz hak kazanılmamış gelecek yılın izninden düşülmek üzere "avans izin" kullandırılabilir. Ancak:

• İşçiden yazılı taahhüt/muvafakat alınmalıdır
• Aksi halde bu izinler "idari izin" sayılabilir ve mahsup edilemez

5. İzin Süresinin Hesaplanmasında "Gün" Kavramı

5.1. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri

Yıllık ücretli izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. İşçi fiilen 14 günden daha fazla süre işten uzak kalır, ancak izin bakiyesinden sadece 14 gün eksilir.

5.2. Cumartesi Gününün Hukuki Statüsü

Genel Kural: Cumartesi çalışılmasa bile yıllık izinden "iş günü" olarak sayılır.

İstisna: Eğer sözleşmede Cumartesi günü açıkça "hafta tatili" olarak tanımlanmışsa, yıllık izinden düşülemez.

6. Özel İstihdam Türlerinde Yıllık İzin

6.1. Kısmi Süreli (Part-Time) Çalışma

Kısmi süreli çalışanların yıllık izin hakları, tam süreli çalışanlarla aynıdır. Çalışma gününe orantılı azaltma yapılamaz.

6.2. Mevsimlik İşçilerde Hak Kazanma

• Kural olarak mevsimlik işçilerin yıllık izin hakkı yoktur
• İstisna: Bir yılda 11 aydan fazla çalışılırsa yıllık izin hakkı doğar

7. Yıllık İzin Ücreti ve Ödeme Esasları

7.1. İzin Kullanımı Sırasında Ücret

İşçi yıllık iznini kullanırken, çalışıyormuş gibi ücretini tam olarak almaya devam eder. İzin ücreti peşin veya avans olarak ödenmelidir.

7.2. Sözleşmenin Feshinde İzin Ücreti

İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan izin süreleri alacak hakkına dönüşür:

7.3. İhbar Süresi ile Yıllık İzin Çatışması

İşverenin işçiye ihbar süresi içinde yıllık izin kullandırması hukuka aykırıdır. İhbar süresi, işçinin yeni iş araması içindir; bu sürede izne gönderilmesi ihbar tazminatı yükümlülüğü doğurabilir.

8. İspat Yükü, Zamanaşımı ve Yargılama Usulü

8.1. İspat Yükü İşverendedir

Yargıtay'a göre, yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir:

• Yazılı Belge Zorunluluğu: İmzalı izin defteri veya eşdeğer yazılı belge gereklidir
• Tanık Beyanı Geçersizdir: Yıllık izin kullanımı tanıkla ispat edilemez

8.2. Zamanaşımı Süresi

Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar:

• Süre: 5 yıl
• İşçi 15 yıl boyunca izin kullanmamış olsa bile, işten ayrıldıktan 5 yıl içinde dava açarak tamamını talep edebilir

9. Sonuç ve İşverenler İçin Öneriler

1. Kayıt Disiplini: İzin süreçleri mutlaka işçinin imzası alınarak kayıt altına alınmalıdır
2. Statü Ayrımı Yapılmamalı: Kısmi süreli çalışanlar ile tam süreli çalışanlar arasında izin süresi bakımından ayrım yapılmamalıdır
3. Fesih Süreci Yönetimi: İhbar süreleri ile yıllık izinler iç içe geçirilmemeli, izin bakiyesi brüt çıplak ücret üzerinden ödenmelidir
4. Sözleşme Revizyonu: Cumartesi gününün statüsü sözleşmelerde netleştirilmelidir

Sık Sorulan Sorular

Kaç yıl çalışınca 20 gün izin hak ederim?

5 yıldan fazla çalıştığınızda, yani 6. yılınızı doldurduğunuzda 20 gün izin hak edersiniz. 5 yılı doldurmak yetmez.

Part-time çalışan daha az izin mi kullanır?

Hayır. Kısmi süreli çalışanlar da tam süreli çalışanlarla aynı sürede (örneğin 14 gün) yıllık izin hak eder.

Cumartesi yıllık izinden sayılır mı?

Evet, kural olarak sayılır. Ancak sözleşmede Cumartesi "hafta tatili" olarak tanımlanmışsa sayılmaz.

İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Fesih tarihindeki son brüt çıplak ücret üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatındaki "giydirilmiş ücret" kullanılmaz.

Kullanmadığım izinler yanar mı?

Hayır. İş ilişkisi devam ettiği sürece zamanaşımı işlemez. Fesih tarihinden itibaren 5 yıl içinde tüm birikmiş izinler talep edilebilir.