MİRAS HUKUKU
Tenkis Davası: Saklı Payınıza İhanet Edenlere Karşı Tek Çözüm 2026
Miras hukuku, miras bırakanın (murisin) mal varlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf etmesine müsaade etmez. Kanun koyucu, miras bırakanın eşi, çocukları ve torunları gibi yakın akrabalarını korumak için "Saklı Pay" (mahfuz hisse) kavramını getirmiştir. Muris, malını başkasına bağışlasa veya vasiyet etse bile, bu saklı paya dokunamaz.
Eğer saklı payınız ihlal edildiyse, açmanız gereken davanın adı Tenkis Davasıdır. Bu dava ile, murisin yaptığı bağışlar (sağlararası kazandırmalar) veya vasiyetnameler, yasal sınırlar içine çekilir ve hakkınız olan kısım size para olarak ödenir.
1. Tenkis Davası ve Saklı Pay Nedir?
Tenkis, kelime anlamı olarak "indirme, eksiltme" demektir. Davanın amacı, murisin yaptığı fazla cömertlikleri (bağışları) budayarak, mirasçıların saklı payını tamamlamaktır. Muris Muvazaası davasından farklı olarak burada tapu iptal edilmez; davalıya "Mal sende kalsın ama saklı payımın bedelini bana nakit öde" denir.
1.1. Kimlerin Saklı Payı Vardır? (2026 Oranları)
3. Yargı Paketi ile 2007 yılında kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Güncel Türk Medeni Kanunu'na göre saklı paylı mirasçılar ve oranları şöyledir:
| Mirasçı Grubu | Yasal Miras Payı | Saklı Pay Oranı |
|---|---|---|
| Altsoy (Çocuklar/Torunlar) | Tüm Mirasın Tamamı (Eş yoksa) | Yasal payının 1/2'si |
| Anne ve Baba | Tüm Mirasın 1/2'si (Eş varsa) | Yasal payının 1/4'ü |
| Sağ Kalan Eş | Mirasın 1/4'ü (Çocuklarla) | Yasal payının Tamamı (Altsoyla 1/4) |
| Kardeşler | - | Saklı Payı YOKTUR! |
DİKKAT: Mirkas bırakan, mirasın "Tasarruf Nisabı" denilen kısmını (saklı paylar dışındaki kısım) dilediği gibi Kızılhaç'a, derneklere veya komşusuna bırakabilir. Buna itiraz edemezsiniz. Sadece saklı payınıza tecavüz varsa dava açabilirsiniz.
2. Tenkis Hesabı Nasıl Yapılır? (Net Tereke)
Tenkis davasının kalbi "Net Tereke" hesabıdır. Hakim ve bilirkişiler şu formülü kullanır:
Net Tereke = (Aktifler + İlaveler) - (Borçlar)
- Aktifler: Ölüm anında murisin üzerindeki tüm mallar (ev, araba, bankadaki para).
- İlaveler (Tenkise Tabi Kazandırmalar):
- Ölümden önceki son 1 yıl içinde yapılan tüm bağışlar.
- Saklı payı zedelemek kastıyla yapılan tüm bağışlar (tarih sınırı yok).
- Miras payına mahsuben yapılan çeyiz, kuruluş sermayesi yardımları.
- Borçlar: Cenaze masrafları, murisin borçları ve tereke mühürleme giderleri düşülür.
ÖRNEK HESAP SENARYOSU:
Muris: Ali Bey vefat etti.
Mirasçılar: 2 çocuğu var (Ahmet ve Ayşe). Eşi ölmüş.
Mal Varlığı (Ölümde): Bankada 2.000.000 TL nakit.
Geçmiş Bağış: Ölmeden 3 yıl önce kızı Ayşe'ye 8.000.000 TL değerinde bir villa bağışlamış.
ADIM 1: NET TEREKE HESABI
Tereke = 2 Milyon (Nakit) + 8 Milyon (Eklenen Villa) = 10.000.000 TL
ADIM 2: SAKLI PAYI BULMA
Ahmet'in Yasal Payı: %50 (5 Milyon)
Ahmet'in Saklı Payı: Yasal Payın Yarısı = 2.500.000 TL
ADIM 3: İHLAL VAR MI?
Ali Bey öldüğünde geriye sadece 2 Milyon TL nakit kaldı. Bu para iki kardeşe bölündü. Ahmet 1 Milyon TL aldı.
Ahmet'in alması gereken saklı pay 2.5 Milyon idi. Eline geçen 1 Milyon.
SONUÇ: Ahmet'in 1.500.000 TL saklı payı ihlal edilmiştir. Ahmet, kardeşi Ayşe'ye "Tenkis Davası" açarak bu 1.5 Milyon TL'yi faiziyle ister.
3. Kritik Süreler: 1 Yıl ve 10 Yıl
Tenkis davası açmak için kanunun belirlediği süreler hak düşürücü niteliktedir. Bu süreleri kaçırırsanız davanız reddedilir.
- 1 Yıl: Mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açmalıdır.
- 10 Yıl: Her halde vasiyetnamenin açılmasından veya mirasın açılmasından itibaren 10 yıl geçmekle dava hakkı düşer.
4. Tenkis Davasının Masrafları ve Süresi
Tenkis davası, tespit edilen veya talep edilen değer üzerinden "Nispi Harç" ödenerek açılır. 2026 yılı harç oranlarına göre binde 68,31 harç yatırılır. Davanın başında bu harcın 1/4'ü (dörtte biri) peşin alınır.
- Dava avukatlık ücreti, 2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre en az 35.000 TL + Dava değerinin belli bir yüzdesidir (%10-15 civarı).
- Süreç: Yerel mahkeme ortalama 1.5 - 2 yıl sürer. İstinaf ve Yargıtay ile birlikte toplam 3-4 yılı bulabilir.
5. Tenkis Davası Dilekçe Örneği
İSTANBUL NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI : [Adınız Soyadınız] - Adres
VEKİLİ : Av. [Vekil Adı Soyadı]
DAVALI : [Kardeşiniz veya Bağış Yapılan Kişi]
KONU : Saklı paya tecavüz nedeniyle TENKİS talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1- Müvekkil, ../../2024 tarihinde vefat eden muris ...'nın yasal mirasçısıdır (oğlu).
2- Muris, sağlığında tüm mal varlığını, özellikle ... adresindeki değerli taşınmazı davalı kızı ...'ya hibe (bağış) yoluyla devretmiştir.
3- Müvekkilin miras payı ve saklı payı, yapılan bu aşırı kazandırma nedeniyle tamamen ortadan kalkmıştır.
4- TMK 560 ve devamı maddeleri uyarınca, davalıya yapılan kazandırmaların saklı pay kuralları çerçevesinde tenkis edilerek (indirime uğratılarak), fazladan verilen kısmın müvekkile ödenmesini talep ediyoruz.
NETİCE-İ TALEP : Murisin davalı lehine yaptığı tasarrufların, müvekkilin saklı payını ihlal eden kısmının TENKİSİNE, hesaplanan bedelin yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz.
6. Sıkça Sorulan Sorular
Vasiyetname ile beni mirastan men etmişler, ne yapabilirim?
Mirastan çıkarma (ıskat) ancak çok ağır sebeplerle (muris'e karşı ağır suç işlemek, aile ödevlerini yerine getirmemek) mümkündür. Eğer geçerli bir ıskat sebebi yoksa, "Mirastan Çıkarmanın İptali ve Tenkis" davası açarak saklı payınızı alabilirsiniz.
Babam evi kardeşime sattı, tenkis davası açabilir miyim?
Hayır! Tenkis davası sadece "bağışlar" ve "vasiyetnameler" (karşılıksız kazandırmalar) için açılır. Satış işlemi "karşılıklı" olduğu için tenkise tabi değildir. Satış gibi gösterilen bağış varsa, Muris Muvazaası davası açmanız gerekir.
Tenkis davası ne zaman açılmalıdır?
Muris ölmeden tenkis davası açılamaz. Ölüm gerçekleştikten ve saklı pay ihlali öğrenildikten sonra 1 yıl içinde açılmalıdır.
Hukuki Uyarı
Tenkis hesabı, "sabit tenkis oranı" ve "değişken tenkis oranı" gibi çok karmaşık matematiksel hesaplamalar içerir. Kendi başınıza hesap yapmanız yanıltıcı olabilir. Hak kaybı yaşamamak için uzman bir avukattan ve hesap bilirkişisinden destek almalısınız.