MİRAS HUKUKU

Muris Muvazaası Davası: Mirastan Mal Kaçırma İle Mücadelenin Hukuki Yolları 2026

Türkiye'de miras hukuku uyuşmazlıklarının büyük bir çoğunluğunu, halk arasında "mirastan mal kaçırma" olarak bilinen Muris Muvazaası davaları oluşturur. Genellikle yaşlı ebeveynlerin, erkek çocuklarını kayırmak amacıyla veya ölüm korkusuyla mallarını diğer mirasçılardan saklayarak devretmesi sıkça rastlanan bir durumdur. Ancak Türk Hukuk Sistemi, miras hakkını anayasal bir mülkiyet hakkı olarak korur ve bu tür hileli işlemlere geçit vermez.

Bu makalede, muris muvazaasının hukuki temellerini, Yargıtay'ın 1. Hukuk Dairesi'nin 2024 ve 2026 yılında verdiği emsal kararları, davanın adım adım nasıl açılacağını ve ispat sürecinde nelere dikkat etmeniz gerektiğini tüm detaylarıyla ele alacağız.

1. Muris Muvazaası Nedir? (Hukuki Tanım)

Muris muvazaası, miras bırakanın (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek devretmesidir. Burada iki işlem vardır:

1. Görünürdeki İşlem (Satış): Tarafların gerçekte yapmak istemedikleri ama dış dünyayı kandırmak için yaptıkları işlem. Muvazaalı olduğu için geçersizdir.
2. Gizli İşlem (Bağış): Tarafların gerçek iradesini yansıtan işlem. Ancak bu da şekil şartlarına (tapuda resmi senetle bağış yapılmadığı için) aykırı olduğundan geçersizdir.

Sonuç olarak, yapılan devir işlemi "yolsuz tescil" haline gelir ve tapunun iptali gerekir.

2. Muris Muvazaasının 4 Temel Unsuru

Bir işlemin muvazaalı sayılabilmesi için Yargıtay'ın aradığı 4 şart şunlardır:

• Görünürdeki İşlem (Satış Sözleşmesi): Taraflar tapuda satış yapmış gibi görünür.
• Muvazaa Anlaşması: Muris ve lehine mal kaçırılan kişi (örneğin oğlu) aralarında anlaşmışlardır; "Bu satışı sadece diğer kardeşleri kandırmak için yapıyoruz" demişlerdir.
• Üçüncü Kişileri Aldatma Kastı: Temel amaç diğer mirasçıları mirastan mahrum etmektir.
• Gizli İşlem (Bağış): Tapuda satış yazsa da, gerçek irade bağışlamadır.

3. Yargıtay Emsal Karar Analizleri ve Örnek Olaylar

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları (01.04.1974 tarih 1/2 sayılı İBK), bu davaların anayasası niteliğindedir. İşte 2024-2026 döneminde sıkça karşılaşılan senaryolar ve Yargıtay'ın yaklaşımı:

Senaryo 1: "Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi" Kılıfı

Olay: Baba, kızlarından mal kaçırmak için oğluna taşınmazı "ölünceye kadar bakma akdi" ile devreder. Oğlu babasına gerçekten bakar.

Yargıtay Kararı: Bakım borcunun yerine getirilmesi tek başına yeterli değildir. Eğer babanın maddi durumu çok iyiyse, emekli maaşı ve kira gelirleri varsa, bakıma muhtaç değilse ve mal varlığı çok yüksekse (tüm malvarlığını devretmişse), bakım sözleşmesi "mal kaçırma amaçlı" sayılır ve iptal edilir.

Senaryo 2: "Aracı Kullanarak Devir" (Dolambaçlı Yol)

Olay: Muris, tarlasını önce güvendiği arkadaşı Mehmet'e satar. Mehmet 1 ay sonra tarlayı murisin oğlu Ali'ye satar.

Yargıtay Kararı: Bu duruma "araçlı muvazaa" denir. Hayatın olağan akışına aykırı bu kısa süreli el değiştirmeler, mal kaçırma kastının en büyük ispatıdır. İki işlem de iptal edilir.

4. Davada Nasıl İspat Yapılır?

Muvazaa iddiasını ispat yükü davacıdadır (mal kaçırılan mirasçı). Ancak "senede karşı senetle ispat" kuralı mirasçılar için geçerli değildir; mirasçılar her türlü delille (tanık, fotoğraf, banka kaydı) ispat yapabilir. En güçlü deliller şunlardır:

• Mali Güç Orantısızlığı: Malı satın aldığı iddia edilen oğlunun, o tarihte 20 yaşında öğrenci olması ve o evi alacak maddi gücünün olmaması.
• Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli (örn: 100.000 TL) ile evin gerçek piyasa değeri (örn: 5.000.000 TL) arasındaki uçurum.
• Paranın Akıbeti: Eğer gerçek bir satış olsaydı, ölen babanın banka hesabında yüklü bir para olması gerekirdi. Terekesinden hiç para çıkmaması, satışın sahte olduğunu gösterir.
• Örf ve Adet: Bölgedeki "kız çocuklarına toprak verilmez" gibi geleneksel yapının varlığı.

5. Adım Adım Dava Süreci

Muris muvazaası davası teknik ve zorlu bir süreçtir. İşte aşamalar:

6. Zamanaşımı Var Mı?

HAYIR, ZAMANAŞIMI YOKTUR! Muris muvazaası davaları, mülkiyet hakkına dayandığı için herhangi bir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir. Murisin ölümünden 30 yıl sonra bile açılabilir. Ancak iyi niyetli 3. kişilere (mirasçıdan evi satın alan yabancıya) karşı dava açmak zordur; bu yüzden elinizi çabuk tutmanız malın kaçırılmasını engeller.

7. Tenkis Davası ile Farkı Nedir?

Bu iki dava sıkça karıştırılır ama amaçları farklıdır:

• Muris Muvazaası: Tapunun tamamen iptalini ve miras payı oranında adınıza tescilini sağlar. Amaç malı geri almaktır.
• Tenkis Davası: Tapu iptal edilmez, mal geri alınmaz. Sadece "saklı payınız" kadar nakit tazminat istersiniz.

Strateji: Genellikle dava dilekçesinde "Terditli" (Kademeli) talepde bulunulur: "Öncelikle tapunun iptaline, bu kabul edilmezse tenkis (tazminat) ödenmesine karar verilsin" denir. Böylece dava her halükarda kazanılır.

8. Muris Muvazaası Dava Dilekçesi Örneği

9. Sıkça Sorulan Sorular