BİLİŞİM CEZA HUKUKU

İnternet Yoluyla Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası 2026

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suç tipleri de dijitalleşmiştir. Eskiden sokakta yapılan yankesicilik, bugün yerini Instagram üzerinden "sahte tatil satışı"na veya Sahibinden üzerinden "kapora dolandırıcılığı"na bırakmıştır. Türk Ceza Kanunu (TCK), bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılığı "Nitelikli Hal" (TCK 158/1-f) olarak kabul eder ve çok ağır cezalar öngörür. Bu suçun cezası 3 yıldan değil, 4 yıldan başlar ve çoğu zaman erteleme veya paraya çevirme gibi seçenekler uygulanmaz.

Bu makalede; internet dolandırıcılığının türlerini, mağdurların paralarını nasıl geri alabileceğini, sanık tarafı için savunma stratejilerini ve Yargıtay'ın en güncel kararlarını (Emsal İçtihatlar) detaylıca inceleyeceğiz.

1. TCK 158/1-f: Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması

Dolandırıcılık, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamaktır. Eğer bu suç; bilgisayar, internet, banka veya kredi kurumlarının sistemleri kullanılarak işlenirse "Nitelikli Dolandırıcılık" olur.

Kanun koyucu, internet üzerinden insanları kandırmanın daha "kolay" olduğunu ve mağdurun faili teşhis etme imkanının zor olduğunu bildiği için, bu suça basit dolandırıcılığa göre (1-5 yıl) daha ağır bir ceza (4-10 yıl) öngörmüştür.

2. Sık Karşılaşılan İnternet Dolandırıcılığı Yöntemleri

A. Sosyal Medya (Instagram/Facebook) Satış Dolandırıcılığı

En yaygın türdür. Sahte bir butik hesabı açılır, başkalarına ait ürün fotoğrafları konulur. Mağdur parayı gönderir ama ürün gelmez veya kargodan alakasız bir şey (hıyar, taş vb.) çıkar. Yargıtay'a göre bu eylem, "Bilişim sistemlerinin banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması" suretiyle dolandırıcılıktır.

B. Kapora (Sahibinden/Letgo) Dolandırıcılığı

Araç veya ev ilanlarında piyasa değerinin altında bir fiyat yazılır. Arayanlara "Çok talep var, 5.000 TL kapora atarsan ilanı kaldırırım" denir. Kapora alındıktan sonra telefon kapatılır. Burada "ilanın inandırıcılığı" hile unsurunu oluşturur.

C. Oltalama (Phishing) ve Link Dolandırıcılığı

"Hediye çeki kazandınız", "Kargonuz teslim edilemedi" veya "Hakkınızda şikayet var" gibi SMS'lerle kişilere zararlı linkler tıklatılır. Açılan sahte banka sayfasında kredi kartı bilgileri girilir ve hesap boşaltılır. Bu suç hem dolandırıcılık (TCK 158) hem de "Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Girme" (TCK 243) suçlarını oluşturur.

D. Bahis ve Yatırım Danışmanlığı Dolandırıcılığı

"Garanti kupon", "Şikeli maç" veya "Kripto parada %500 kazanç" vaadiyle kişilerden para toplanır. Başlangıçta güven kazanmak için cüzi bir miktar "kazanç" geri ödenir (Ponzi sistemi), ardından büyük vurgun yapılır.

3. Kripto Para ve Borsa Dolandırıcılığı (Ponzi)

Son yıllarda Thodex gibi olaylarla gündeme gelen kripto dolandırıcılığı, TCK'nın en ağır cezalarını gerektirir. Failler, "Yapay Zeka Destekli Robot", "Kesin Kazançlı Arbitraj" gibi yalanlarla mağdurları sahte borsalara (Fake Exchange) üye yaparlar. Başlangıçta küçük kazançlar çekmenize izin verilir (Güven oluşturma), ancak büyük para yatırdığınızda "Hesabınız bloke oldu, vergi ödemeniz lazım" denilerek daha fazla para istenir.

Tether (USDT) ile Dolandırıcılık

Dolandırıcılar genellikle izini kaybettirmek için parayı banka havalesi yerine USDT (Tether) olarak isterler. Ancak Blockchain analizi ile bu paraların hangi borsadaki "soğuk cüzdana" gittiği tespit edilebilir. Savcılık, Binance veya diğer borsalarla yazışarak bu hesaplara "EL KOYMA" kararı verebilir.

4. Kredi Kartı ile Ödemede "Ters İbraz" (Chargeback)

Eğer dolandırıcıya parayı Havale/EFT ile değil de Kredi Kartı ile ödediyseniz çok şanslısınız. Bankanıza "Hizmet/Ürün alamadım" diyerek Chargeback (Ters İbraz) başvurusunda bulunabilirsiniz. Uluslararası Visa/Mastercard kuralları gereği, karşı taraf hizmeti verdiğini ispatlayamazsa, banka parayı söke söke alır ve kartınıza iade eder. Bu yöntem, savcılıktan çok daha hızlı sonuç verir.

5. Suçun Cezası Ne Kadar? (Basit mi Nitelikli mi?)

TCK 158/1-f maddesi gereği, bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık suçunun cezası:

Ancak suç, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Suç işlemek için kurulmuş bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza bir kat artırılır.

Önemli Ayrım: Eğer dolandırıcılık eyleminde mağdurun bilgisayar sistemine "virüs" sokularak iradesi dışında para çekilmişse, bu "Hırsızlık" (Bilişim suretiyle hırsızlık - TCK 142/2-e) suçudur. Ancak mağdur "kendi rızasıyla" (kandırılarak) parayı göndermişse "Dolandırıcılık" olur. Dolandırıcılıkta "mağdurun iradesinin sakatlanması" (hile) esastır.

4. Parayı Geri Ödeyene Ceza İndirimi (Etkin Pişmanlık - TCK 168)

Dolandırıcılık suçlarında, sanığın zararı gidermesi halinde ciddi ceza indirimleri uygulanır. Buna "Etkin Pişmanlık" denir.

• Soruşturma Aşamasında (Dava Açılmadan Önce): Zarar tamamen ödenirse ceza 2/3 oranında indirilir.
• Kovuşturma Aşamasında (Dava Açıldıktan Sonra): Hüküm verilmeden önce zarar ödenirse ceza 1/2 oranında indirilir.

5. Mağdurlar Parasını Nasıl Geri Alır?

Mağdurlar için öncelik sanığın cezalandırılması değil, giden paranın geri gelmesidir. Ceza davasında mahkeme genellikle tazminata hükmetmez, sadece ceza verir. Parayı geri almak için iki yol vardır:

1. Uzlaşma Süreci: Basit dolandırıcılık uzlaşmaya tabidir, ancak nitelikli dolandırıcılık (internet) uzlaşmaya tabi değildir. Fakat sanıklar "etkin pişmanlık" indiriminden yararlanmak için genellikle parayı ödemeyi kendileri teklif ederler.
2. İcra Takibi ve Hukuk Davası: Ceza mahkemesi kararı "kesin delil" sayılır. Bu karara dayanarak sanığa karşı "Sebepsiz Zenginleşme" veya "Haksız Fiil" nedeniyle tazminat davası açılabilir ve malvarlığına haciz konulabilir.

6. "Hesabımı Kiraladım" Savunması (Papara/Banka Hesabı Kullandırma)

Son yıllarda üniversite öğrencileri veya dar gelirli kişiler, "Hesabını bize kirala, aylık 2.000 TL verelim" tekliflerine kanarak banka hesaplarını dolandırıcılara kullandırmaktadır. Bu kişiler, "Ben dolandırmadım, sadece hesabımı verdim" diyerek kurtulacaklarını sanırlar.

Yargıtay Bakışı: Yargıtay, hesabını başkasına kullandıran kişiyi, dolandırıcılık suçunun "Müşterek Faili" veya en iyi ihtimalle "Yardım Eden"i olarak kabul eder. Kişi, hesabına gelen paranın suç parası olduğunu "bilmeli ve öngörmelidir" (Olası Kast). Bu nedenle hesap sahipleri de ciddi hapis cezalarıyla yargılanır.

6. Adli Bilişim Raporu ve IP Tespiti

İnternet dolandırıcılığı davalarında en önemli delil "Adli Bilişim Raporu"dur. Bilgisayar veya cep telefonu imajları (kopyaları) alınarak silinen WhatsApp konuşmaları, Telegram yazışmaları veya kripto cüzdan adresleri geri getirilebilir. Mahkeme, Emniyet Siber Suçlar Şubesi'nden veya bilirkişiden rapor ister. Eğer raporda sanığın IP adresinin, dolandırıcılık yapılan saatte bankaya giren IP ile eşleştiği tespit edilirse, sanığın "Ben yapmadım" savunması çürür.

7. Nerede Dava Açılır? (Yetkili Mahkeme Kargaşası)

İnternet suçlarında yetki kuralı biraz karışıktır. Genel kural olarak; paranın mağdurun hesabından çıktığı yer veya sanığın parayı çektiği yer mahkemesi yetkilidir. Ancak internet bankacılığında para "sanal" ortamda hareket ettiği için, Yargıtay son kararlarında mağdurun yerleşim yeri (ikametgah) mahkemesinin yetkili olduğunu kabul etmektedir. Yani İstanbul'daki biri dolandırdıysa ve siz Ankara'da yaşıyorsanız, davanız Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülür.

8. Sosyal Mühendislik: "Beni Savcı Arıyor" Yalanı

Dolandırıcılar bazen teknolojik hile yerine "ikna kabiliyetini" kullanır. Kendilerini polis, savcı veya asker olarak tanıtıp "Adınız FETÖ'ye karıştı" veya "Hesabınız terör örgütü tarafından kullanılıyor" diyerek korku yaratırlar. Bu yöntem teknik olarak "Bilişim Sistemi Kullanılması" sayılmasa da (Telefonda konuşma olduğu için), TCK 158/1-L maddesi gereği "Kişinin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması" suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur ve cezası yine 3-10 yıldır.

9. Sanık İçin Savunma Stratejileri

Haksız yere suçlanan veya olaya istemeden karışanlar için savunma noktaları:

• Hile Unsurunun Yokluğu: Eğer ortada basit bir "borç ödememe" veya "ticari anlaşmazlık" varsa, bu dolandırıcılık değildir hukuki ihtilaftır. Yargıtay'a göre "Baştan itibaren dolandırma kastı" ispatlanmalıdır.
• Hesabın Çalınması: Sanığın banka veya sosyal medya hesabının "hacklendiği" ve suçu başkasının işlediği, IP kayıtları ve HTS (telefon sinyal) raporları ile ispatlanabilir.
• Delil Yetersizliği: Sadece mağdur beyanı ile ceza verilemez. Somut para transferi, yazışma veya kamera kaydı yoksa beraat istenir (Şüpheden Sanık Yararlanır).

8. Emsal Yargıtay Kararları (2024-2026)

9. Dava Zamanaşımı Süresi

Nitelikli dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı süresi 15 yıldır (TCK 66/1-d). Suçun işlendiği tarihten itibaren 15 yıl içinde dava açılabilir. Şikayete tabi bir suç değildir, savcılık re'sen (kendiliğinden) soruşturur. Bu nedenle mağdur şikayetinden vazgeçse bile kamu davası devam eder (Ancak uzlaşma/etkin pişmanlık durumları hariç).

10. Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi?

Nitelikli dolandırıcılık suçunda verilen hapis cezası genelde 3-4 yılın üzerinde olduğu için, TCK 51 (Erteleme) veya TCK 50 (Paraya Çevirme) hükümleri uygulanamaz. Sanık cezaevine girer. Ancak Etkin Pişmanlık (zararın ödenmesi) ile ceza 2 yılın altına düşürülürse, o zaman HAGB veya erteleme mümkün olabilir. Bu yüzden bu suçta zararı gidermek, özgürlüğün anahtarıdır.

11. Sıkça Sorulan Sorular