TİCARET HUKUKU

Haksız Rekabet Tazminat Davası: TTK m. 54-63 Kapsamlı Rehber

Giriş: Haksız Rekabetin Tanımı ve Önemi

Türk Ticaret Kanunu m. 54'e göre, "rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır."

Haksız rekabet hukuku, piyasa ekonomisinin "anayasal güvencesi" niteliğindedir. Serbest ve dürüst rekabet ortamının korunması, hem rakiplerin hem de tüketicilerin ve kamuoyunun yararınadır.

Haksız Rekabetin Temel Unsurları

1. Rekabet İlişkisi: Taraflar arasında doğrudan veya dolaylı bir rekabet ilişkisi bulunmalıdır. Aynı piyasada veya ilişkili piyasalarda faaliyet göstermek yeterlidir.
2. Dürüstlük Kuralına Aykırılık: Eylem, piyasadaki genel kabul görmüş ahlak ve iş kurallarına aykırı olmalıdır.
3. Kamu Yararının İhlali: Rekabet düzeninin bozulması, tüketicilerin zarar görmesi veya serbest piyasa ekonomisinin baltalanması.

Yargıtay'ın Rekabet İlişkisi Yorumu

Yargıtay, rekabet ilişkisini geniş yorumlamaktadır:

• Dolaylı Rekabet: Tarafların aynı ürünü satması gerekmez. Aynı müşteri kitlesine hitap etmek yeterlidir.
• Potansiyel Rekabet: Henüz aynı pazarda olmasa bile, yakın gelecekte rekabet edecek firmalar arasındaki ilişki değerlendirilir.
• Dikey İlişkiler: Tedarikçi-bayi ilişkisinde de haksız rekabet gündeme gelebilir.

Haksız Rekabet ile Rekabet Hukukunun Farkı

Haksız rekabet (TTK) ile Rekabet Hukuku (4054 sayılı Kanun) farklı alanları düzenler:

• Haksız Rekabet: Bireysel hak ihlallerini korur, özel hukuk alanındadır. Rakibin, tüketicinin veya kamunun menfaatlerini korur.
• Rekabet Hukuku: Piyasa düzenini korur, kamu hukuku niteliğindedir. Tekelleşme, karteller ve pazar hakimiyetinin kötüye kullanılmasını yasaklar.
• Çakışma: Aynı eylem her iki kanun kapsamında da değerlendirilebilir. Örneğin bir kartelin üyelerinin uyguladığı fiyat politikası hem 4054 hem TTK kapsamında incelenebilir.

Üçlü Koruma: Haksız rekabet hükümleri sadece rakipleri değil, tüketicileri ve kamu düzenini de korur. Bu nedenle dava açma hakkı geniş tutulmuştur (rakipler, müşteriler, odalar, dernekler).

Zorunlu Arabuluculuk (TTK m. 5/A)

Ticari davalar için arabuluculuk dava şartı olarak düzenlenmiştir. Haksız rekabet davaları da bu kapsamdadır:

• Başvuru: Dava açılmadan önce arabuluculuk bürosuna başvuru yapılmalıdır.
• Süre: Arabuluculuk görüşmeleri en fazla 8 hafta sürebilir, bu süre tarafların anlaşmasıyla 4 hafta daha uzatılabilir.
• Son Tutanak: Arabuluculuk anlaşma veya anlaşamama ile sonuçlanır. Son tutanak dava açmak için şarttır.
• İhtiyati Tedbir İstisnası: Acil koruma gereken durumlarda doğrudan mahkemeye başvurulabilir.

Tazminat Miktarının Belirlenmesi

Haksız rekabet davalarında tazminat miktarının hesaplanması karmaşık bir süreçtir:

• Yoksun Kalınan Kar: Haksız rekabet olmasaydı elde edilecek kar hesaplanır. Karın bilirkişi tarafından karşılaştırmalı analiz yöntemiyle belirlenmesi gerekir.
• Fiili Zarar: Maddi varlıklarda meydana gelen değer kaybı veya masraflar.
• Müşteri Kaybı: Haksız rekabet sonucu kaybedilen müşteri sayısı ve değeri.
• İtibar Zedelenmesi: Markanın veya işletmenin itibar kaybı maddi tazminatta değerlendirilebilir.

İspat Yükü ve Deliller

• Davacı: Haksız rekabetin varlığını ve zararı ispat etmeli.
• Deliller: Karşılaştırmalı analizler, bilirkişi raporları, satış verileri.
• Tanıklar: Müşteri ve çalışan tanıklıkları önemlidir.

Önemli: Tazminat zenginleşme aracı olamaz. Mahkeme, talep edilen miktarın gerçek zararla orantılı olup olmadığını değerlendirir. Abartılı talepler yargılama giderlerinin davacıya yüklenmesine neden olabilir.

TTK m. 55: Haksız Rekabet Teşkil Eden Fiiller

Kanun koyucu, TTK m. 55'te en sık karşılaşılan haksız rekabet hallerini örnek kabilinden sıralamıştır. Bu liste "tahdidi" (sınırlayıcı) değil, "tadadi" (örneklendirici) niteliktedir.

Dürüstlük Kuralına Aykırı Davranışlar

Sektörel Örnekler ve Yargıtay Uygulaması

Yargıtay'ın farklı sektörlerde verdiği haksız rekabet kararlarından örnekler:

• Gıda Sektörü: "Doğal", "organik", "katkısız" gibi iddiaların ispatlanamaması halinde yanıltıcı reklam sayılmaktadır.
• Tekstil Sektörü: Ürün etiketlerinde sahte menşei bilgisi (örn. "Made in Italy" yazmasına rağmen Türkiye'de üretilmiş olması).
• Teknoloji Sektörü: Rakibin yazılım kaynak kodunun kopyalanması veya tersine mühendislik yoluyla elde edilen bilgilerin kullanılması.
• Sağlık Sektörü: İlaç ve medikal ürünlerde ispatlanmamış etki iddiaları.

Kötüleme

Başkalarını veya onların mal/hizmetlerini, asılsız veya gerçeğe aykırı beyanlarla kötülemek. Örnek: "X firmasının ürünleri sağlığa zararlıdır" şeklinde asılsız açıklamalar.

Kendini ve Ürünlerini Gerçeğe Aykırı Övme

Kendi mal/hizmetlerini, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı şekilde üstün göstermek. Örnek: "Piyasanın en güvenlisi" gibi ispatlanamayacak mutlak iddialar.

İltibas (Karıştırılma Tehlikesi)

Başkasının malları, eserleri, faaliyetleri veya işletmesiyle karıştırılmaya yol açacak önlemleri almak. Örnek: Benzer marka, ambalaj veya domain adı kullanımı.

Ticari Sırların Kötüye Kullanımı

Gizli kalması gereken üretim ve iş sırlarını dürüstlüğe aykırı biçimde ifşa etmek veya bunlardan yararlanmak. Örnek: Eski çalışanın müşteri listesini rakibe satması.

Yanıltıcı Reklam

Tüketicilerin algısını bozacak, gerçeğe aykırı veya eksik bilgi içeren reklamlar. Örnek: "Doğal" olarak tanıtılan ürünün yapay katkı içermesi.

TTK m. 55/1 Kapsamındaki Diğer Haller

Kanun koyucu, haksız rekabet oluşturan davranışları ayrıntılı şekilde sıralamıştır:

• (a) Kötüleme: Başkasını, ürünlerini veya işini asılsız beyanlarla kötülemek.
• (b) Gerçeğe Aykırı Bilgi: Kendisi, işletmesi veya ürünleri hakkında gerçeğe aykırı bilgi vermek.
• (c) İltibas: Başkasının ürünleri, eserleri veya işletmesiyle karıştırılmaya yol açmak.
• (d) Ticari Sır İhlali: Gizli kalması gereken bilgileri hukuka aykırı ifşa etmek.
• (e) İş Koşullarına Uymamak: Yasal veya sözleşmesel iş koşullarına uymamak.
• (f) Genel İşlem Koşulları: Aldatıcı veya dürüstlüğe aykırı sözleşme koşulları dayatmak.

E-Ticaret ve Pazaryerlerinde Haksız Rekabet

Online pazaryerlerinde (Trendyol, Hepsiburada, n11 vb.) sıkça karşılaşılan haksız rekabet halleri:

• Sahte Yorum: Kendi ürünlerine sahte olumlu yorum yazmak veya rakibe olumsuz yorum yazdırtmak.
• Ürün Kopyalama: Rakibin ürün fotoğraflarını, açıklamalarını izinsiz kullanmak.
• Fiyat Manipülasyonu: Gerçek olmayan indirimler göstermek ("normalde 1000 TL, şimdi 500 TL" gibi hiç uygulanmamış fiyatlar).
• Markayı Anahtar Kelime Olarak Kullanma: Rakibin marka adını ürün başlığında veya anahtar kelimelerde kullanmak.

Franchise ve Bayilik İlişkilerinde Haksız Rekabet

Franchise veya bayilik ilişkilerinin sona ermesinden sonra ortaya çıkan haksız rekabet iddiaları:

• Müşteri Listesi Kullanımı: Eski franchise alanın, sözleşme sona erdikten sonra müşteri listesini kullanması.
• Benzer İşletme Açma: Aynı bölgede benzer konseptte işletme açılması rekabet yasağına aykırı olabilir.
• Know-How Kullanımı: Franchise verenin ticari sırlarının yeni işte kullanılması haksız rekabettir.

Dijital Dünyada Haksız Rekabet

2026 yılında dijital haksız rekabet vakaları giderek artmaktadır:

• AdWords Manipülasyonu: Rakibin marka adını "negatif anahtar kelime" olarak kullanmak
• SEO Hilesi: Rakibin site içeriğini kopyalama, sahte inceleme oluşturma
• Sosyal Medya Saldırıları: Sahte hesaplarla rakibi kötüleme
• Domain Cybersquatting: Rakibin marka adına benzer domain alma

Genel İşlem Koşullarında Haksız Rekabet

TTK m. 55/1-f, sözleşme koşullarının belirlenmesinde haksız rekabeti düzenlemektedir:

• Aldatıcı Koşullar: Müşteriyi yanıltan veya dezavantajlı duruma düşüren genel işlem koşulları haksız rekabet oluşturur.
• Gizli Ücretler: Sözleşmede açıkça belirtilmeyen ek ücretler veya masraflar.
• Tek Taraflı Yetki: Sadece güçlü tarafa avantaj sağlayan, dengesiz sözleşme maddeleri.

Sözleşmeye Bağlı Rekabet Yasağı (TBK m. 444-447)

Rekabet yasağı sözleşmeleri, haksız rekabet hükümlerinden farklı bir düzenleme alanıdır:

• Geçerlilik Şartları: Yazılılık, yer-zaman-konu bakımından sınırlılık ve orantılılık.
• Süre Sınırı: Rekabet yasağı genellikle en fazla 2 yıl ile sınırlıdır.
• Coğrafi Sınır: Yasağın tüm Türkiye genelinde geçerli olması kabul görmez, belirli bir bölge ile sınırlandırılmalıdır.
• Karşılık: İşverenin, rekabet yasağı karşılığında ücret ödemesi gerekip gerekmediği tartışmalıdır.

Tüketici Hukuku ile İlişki

Haksız rekabet ve tüketici hukuku arasında yakın ilişki bulunmaktadır:

• Paralel Koruma: Yanıltıcı reklam hem TTK hem 6502 sayılı TKHK kapsamında değerlendirilebilir.
• Reklam Kurulu: Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, yanıltıcı reklamları idari olarak cezalandırabilir.
• Tüketici Örgütleri: Tüketici dernekleri, tüketiciler adına haksız rekabet davası açabilir.

Dijital Deliller ve İspat

Dijital ortamda işlenen haksız rekabette delil toplama kritik öneme sahiptir:

• Ekran Görüntüsü: Web sitesi içeriklerinin ekran görüntüsü, tarih ve saat bilgisiyle birlikte alınmalıdır.
• Noter Tespiti: Dijital içeriğin noter tarafından tespit edilmesi, delil gücünü artırır.
• Web Arşivi: Archive.org gibi platformlar, geçmişteki web sitesi içeriklerini kanıtlamak için kullanılabilir.
• Bilirkişi İncelemesi: Teknik içerik (SEO manipülasyonu, kaynak kod analizi) için bilirkişi raporu gerekir.

Uluslararası Haksız Rekabet

Sınır ötesi haksız rekabet davalarında özel durumlar:

• Yetki: Zararın gerçekleştiği ülke mahkemesi yetkilidir.
• Uygulanacak Hukuk: Roma II Tüzüğü ve MÖHUK hükümleri çerçevesinde belirlenir.
• Tenfiz: Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de uygulanması için tenfiz davası açılmalıdır.

Haksız Rekabet Dava Türleri

TTK m. 56, haksız rekabet nedeniyle açılabilecek davaları beş kategoride düzenlemektedir:

1. Tespit Davası

Amacı, haksız rekabetin var olup olmadığının mahkeme kararıyla belirlenmesidir. Tespit davası, tek başına veya diğer davalarla birlikte açılabilir. Kusur veya zarar şartı aranmaz.

2. Men (Önleme) Davası

Devam eden veya tekrarlanma tehlikesi bulunan haksız rekabet eyleminin durdurulmasını sağlar. Örneğin, kötüleyici reklam kampanyasının kaldırılması. Kusur veya zarar şartı aranmaz, tehlikenin varlığı yeterlidir.

3. Ref (Kaldırma/Düzeltme) Davası

Haksız rekabet sonucu ortaya çıkan maddi durumun kaldırılmasını, yanlış beyanların düzeltilmesini ve kararın ilanını amaçlar. Örneğin, asılsız haberin kaldırılması ve düzeltme ilanı yayınlatılması.

4. Maddi Tazminat Davası

Haksız rekabet nedeniyle uğranılan ekonomik kaybın tazmini. Kusur ve zarar şartı aranır. Zararın ispatı davacıya aittir.

Tazminat Hesaplama Yöntemleri

• Yoksun Kalınan Kar: Haksız rekabet olmasa elde edilecek kar
• Menfaatin Devri: Davalının haksız eylemden elde ettiği kar
• Lisans Bedeli: Özellikle marka ihlallerinde varsayımsal lisans ücreti

5. Manevi Tazminat Davası

Ticari itibarın zedelenmesi nedeniyle talep edilir. Tüzel kişiler de manevi tazminat isteyebilir. Hakim, para yerine veya paraya ek olarak, saldırıyı kınayan kararın yayınlanmasına karar verebilir.

Yargıtay İçtihatlarından Örnekler

Yargıtay 11. HD, "Binbirdemet" Kararı: İnternet üzerinden yapılan haksız rekabet vakalarında, teknik bilirkişi incelemeleri (negatif anahtar kelime, algoritma analizi) davanın sonucunu belirlemiştir. Rakibin marka adının AdWords'de negatif anahtar kelime olarak kullanılması haksız rekabet sayılmıştır.

Yargıtay 11. HD, İşçi Ayartma Kararları: Bir işletmenin, rakibinin kilit çalışanlarını sistematik olarak transfer etmesi ve bu çalışanların eski işverenin ticari sırlarını kullanması, haksız rekabet oluşturur. Tazminat olarak hem maddi zarar hem de itibar kaybı talep edilebilir.

İşçi Ayartma ve Personel Transferi

TTK m. 55/1-e, rakip işletmeden çalışan transferinde belirli sınırlamalar getirmektedir:

• Meşru Rekabet: Normal koşullarda işçilere daha iyi teklifler sunmak haksız rekabet değildir.
• Haksız Rekabet Oluşturan Haller:
  • İşçiyi sırf ticari sırları öğrenmek için transfer etmek
  • Sistematik olarak tüm kilit personeli ayartmak
  • İşçiyi rakibin faaliyetlerini sabote etmeye yönlendirmek

Ticari Sırların Korunması

TTK m. 55/1-d uyarınca, gizli kalması gereken üretim ve iş sırlarını ifşa etmek veya bunlardan yararlanmak haksız rekabet oluşturur:

• Ticari Sır Tanımı: Müşteri listeleri, fiyatlandırma stratejileri, üretim formülleri, pazarlama planları gibi rekabet avantajı sağlayan gizli bilgiler.
• Koruma Şartları: Bilginin gerçekten gizli tutulması, ekonomik değer taşıması ve işletme tarafından koruma tedbirleri alınması gerekir.
• İspat: Ticari sırrın varlığını ve ihlali davacı ispatlamalıdır. Gizlilik sözleşmeleri önemli delil niteliği taşır.

İhtiyati Tedbir ve Acil Koruma

Haksız rekabet davalarında, dava sonuçlanmadan önce zararın büyümesini engellemek için ihtiyati tedbir talep edilebilir:

• Tedbir Türleri: İlanın yayının durdurulması, ürünün piyasadan toplatılması, web sitesinin erişime kapatılması.
• Teminat: Mahkeme, tedbir kararı için teminat isteyebilir. Teminat miktarı, olası zararla orantılı belirlenir.
• Süre: Tedbir kararı verilirse, asıl dava belirli süre içinde açılmalıdır.

Dava Türlerinin Karşılaştırması

Dava Türü	Amaç	Kusur Şartı	Zarar Şartı
Tespit	Hukuki durumun belirlenmesi	Yok	Yok
Men (Önleme)	Eylemin durdurulması	Yok	Tehlike yeterli
Ref (Kaldırma)	Sonuçların silinmesi	Yok	Maddi durumun varlığı
Maddi Tazminat	Ekonomik kaybın telafisi	Var	Var (maddi)
Manevi Tazminat	İtibar kaybının telafisi	Var	Var (manevi)

Usul Hukuku Boyutu: Görev, Yetki ve Taraflar

Görevli Mahkeme: Mutlak Ticari Dava

TTK m. 4/1-a uyarınca, haksız rekabet davaları "Mutlak Ticari Dava" niteliğindedir. Davanın tarafları tacir olmasa bile (örneğin esnaf ile tüketici arasında), görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.

İstisna (İş Mahkemeleri): İşçi ile işveren arasındaki rekabet yasağı sözleşmesine (TBK m. 444) dayalı davalar ile iş sözleşmesi devamında sadakat borcuna aykırılık davaları İş Mahkemesi'nde görülür.

Yetkili Mahkeme (Seçimlik Yetki)

HMK m. 16 davacıya geniş seçenekler sunar:

1. Davalının yerleşim yeri mahkemesi (Genel kural)
2. Haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi
3. Zararın meydana geldiği yer mahkemesi
4. Zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi

Davanın Tarafları (Husumet)

Davacı Olabilecekler

• Rakipler: Ekonomik çıkarları doğrudan zarar gören işletmeler
• Müşteriler: Haksız rekabetten zarar gören tüketiciler veya ticari müşteriler
• Meslek Odaları ve Birlikleri: Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Tüketici Dernekleri. Ancak bu kurumlar maddi ve manevi tazminat davası açamazlar.

Davalı Olabilecekler

• Fiili işleyen kişi
• Adam Çalıştıran (TTK m. 57): Çalışan veya vekil tarafından işlenen haksız rekabetten işveren sorumlu tutulabilir
• Basın Yayın Organları (TTK m. 58): Belirli şartlarda yayıncı da sorumlu tutulabilir

Zamanaşımı

• 1 Yıl: Davaya hakkı olan tarafın, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren
• 3 Yıl: Her halde, fiilin işlendiği tarihten itibaren

Kritik "Ceza Zamanaşımı" Detayı: Eğer haksız rekabet eylemi aynı zamanda TCK anlamında suç oluşturuyorsa (örneğin ticari sır ifşası - TCK m. 239), ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa (örneğin 8 yıl), hukuk davasında da bu süre uygulanır.

Ceza Hukuku Boyutu

Haksız rekabet eylemleri, aynı zamanda ceza hukuku kapsamında suç teşkil edebilir:

• TTK m. 62 (Şikayet): Haksız rekabet eylemi kasıtlı olarak işlendiyse, zarar gören şikayet üzerine, fail hakkında ceza davası açılabilir.
• TCK m. 239 (Ticari Sır): Ticari sır niteliğindeki bilgilerin açıklanması 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir.
• TCK m. 157-158 (Dolandırıcılık): Yanıltıcı reklamlarla müşteri kandırılması dolandırıcılık suçu oluşturabilir.
• TCK m. 125 (Hakaret): Rakibi kötüleyen asılsız beyanlar hakaret suçu oluşturabilir.

Karşılaştırmalı Reklam

Karşılaştırmalı reklam, belirli koşullarda hukuka uygundur:

• Meşru Karşılaştırma: Nesnel, doğrulanabilir özelliklerin karşılaştırılması (fiyat, teknik özellik) yasaldır.
• Haksız Rekabet Oluşturan Haller:
  • Rakibin ürününü haksız yere küçümsemek
  • Yanıltıcı veya yanlış karşılaştırma yapmak
  • Rakibin markasının itibarından haksız yararlanmak

Marka Hukuku ile İlişki

Haksız rekabet ve marka ihlali sıklıkla birlikte görülür:

• Paralel Dava: Aynı eylem için hem SMK (Sınai Mülkiyet Kanunu) hem TTK kapsamında dava açılabilir.
• İltibas: Marka taklidi aynı zamanda haksız rekabet (karıştırılma tehlikesi) oluşturur.
• Markanın Seyreltilmesi: Tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma, hem marka hem haksız rekabet ihlali sayılır.

Dava Maliyetleri ve Süreler

Haksız rekabet davalarının ekonomik boyutu:

• Harçlar: Nispi harç (dava değerine göre) veya maktu harç uygulanır. Tespit, men ve ref davalarında maktu harç, tazminat davalarında nispi harç alınır.
• Bilirkişi Masrafları: Özellikle dijital davalarda teknik bilirkişi ücretleri yüksek olabilir.
• Vekalet Ücreti: Avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenir. Dava kazanılırsa karşı taraftan tahsil edilir.
• Dava Süresi: Asliye Ticaret Mahkemeleri'nde ortalama 1-2 yıl sürmektedir.

Online Platformların Sorumluluğu

İnternet üzerinden işlenen haksız rekabette platform sorumluluğu:

• 5651 Sayılı Kanun: İçerik sağlayıcı asıl sorumludur. Yer sağlayıcı (platform), haberdar edildiğinde içeriği kaldırmazsa sorumlu olur.
• İçerik Kaldırma: Haksız rekabet içeren içeriğin kaldırılması için platforma ihtar gönderilebilir.
• Erişim Engeli: Mahkeme kararıyla web sitesine erişim engellenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Haksız rekabet için kusur şartı var mı?

Tespit, men ve ref davaları için kusur şartı aranmaz. Ancak maddi ve manevi tazminat davaları için kusur şarttır.

Tüzel kişiler manevi tazminat talep edebilir mi?

Evet, Yargıtay içtihatlarına göre, tüzel kişilerin de ticari itibarı, şerefi ve saygınlığı vardır. Bu değerlere saldırı manevi tazminatı gerektirir.

Taklit ürün satışı haksız rekabet midir?

Evet, taklit ürün satışı hem haksız rekabet (iltibas) hem de marka hakkı ihlali oluşturur. Her iki kanun kapsamında da dava açılabilir.

Sosyal medyada rakibi kötülemek haksız rekabet midir?

Evet, asılsız veya yanıltıcı beyanlarla rakibi kötülemek TTK m. 55/1-a kapsamında haksız rekabet oluşturur. Kötüleyen kişi ve platform sorumlu tutulabilir.

Haksız rekabet davasında ihtiyati tedbir alınabilir mi?

Evet, dava açılmadan veya dava sırasında mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir. Tedbir, haksız rekabet eyleminin durdurulması veya sonuçlarının giderilmesi şeklinde olabilir. Teminat yatırılması gerekebilir.

Rakibin çalışanını transfer etmek haksız rekabet midir?

Normal koşullarda çalışana daha iyi teklif sunmak meşru rekabettir. Ancak çalışanı sırf ticari sırları öğrenmek için transfer etmek veya sistematik olarak kilit personeli ayartmak haksız rekabet oluşturur.

E-ticarette sahte yorum yazmak suç mudur?

Sahte yorum yazmak, haksız rekabet oluşturur ve tazminat sorumluluğu doğurur. Ayrıca TCK kapsamında dolandırıcılık veya sahtecilik suçlarının oluşma olasılığı da değerlendirilmelidir.

Haksız rekabet nedeniyle cezai sorumluluk var mı?

Evet, TTK m. 62 uyarınca kasıtlı haksız rekabet şikayete bağlı suçtur. Ayrıca eylem TCK kapsamında ayrı bir suç oluşturuyorsa (ticari sır ifşası, dolandırıcılık vb.), bağımsız ceza davası açılabilir.

Sonuç ve Stratejik Değerlendirme

Türk Ticaret Kanunu m. 54-63 çerçevesinde düzenlenen haksız rekabet hukuku, piyasa ekonomisinin temel koruma mekanizmasıdır. Kanun koyucu, "dürüstlük kuralı" gibi esnek bir üst norm belirleyerek, teknolojinin gelişimiyle ortaya çıkabilecek her türlü yeni hileyi kapsama alanına almıştır.

Temel Sonuçlar

1. Dürüstlük Kuralının Önceliği: Haksız rekabetin tespitinde, failin sübjektif niyeti değil, eylemin dürüstlük kuralına aykırılığı esastır.
2. Üçlü Koruma: Haksız rekabet sadece rakipleri değil, tüketicileri ve kamu düzenini de korur.
3. Tazminatın Zorluğu: Maddi tazminat davalarında zararın ispatı zordur. "Menfaatin devri" veya "itibar tazminatı" mekanizmaları etkin kullanılmalıdır.
4. Dijital Dünyaya Uyum: Dijital haksız rekabet vakalarında teknik bilirkişi incelemeleri davanın sonucunu belirlemektedir.

Stratejik Öneriler

Haksız rekabet davasına hazırlanırken dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Delil Toplama: Haksız rekabet eyleminin delillerini zamanında ve usulüne uygun şekilde toplayın. Dijital içerikler için noter tespiti yaptırın.
• İhtiyati Tedbir: Zararın büyümesini engellemek için dava açılmadan önce ihtiyati tedbir talep etmeyi değerlendirin.
• Zamanaşımı: 1 yıllık kısa zamanaşımı süresini kaçırmayın. Sürenin başlangıcını doğru belirleyin.
• Paralel Davalar: Marka ihlali varsa SMK kapsamında da dava açmayı değerlendirin.

İspat Yükü ve Pratik İpuçları

Haksız rekabet davalarında ispat yükünün dağılımı:

• Tespit ve Men Davaları: Davacı, haksız rekabet eyleminin varlığını ispat etmelidir. Kusur veya zarar ispatı gerekmez.
• Maddi Tazminat: Davacı hem eylem, hem kusur, hem de zarar ve illiyet bağını ispatlamalıdır.
• Manevi Tazminat: İtibar kaybının somut olarak ortaya konması gerekir.
• Menfaatin Devri: Zarar ispat edilemezse, davalının elde ettiği kar talep edilebilir. Bu durumda karın ispatı davacıya düşer.

Piyasa aktörlerinin, bu hukuki riskleri yönetebilmeleri için; reklam süreçlerini hukuk denetiminden geçirmeleri, çalışanları ile sıkı gizlilik sözleşmeleri yapmaları ve dijital varlıklarını proaktif şekilde korumaları gerekmektedir.

Avukat Seçimi ve Dava Stratejisi

Haksız rekabet davalarında başarılı olmak için dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Uzman Avukat: Ticaret hukuku ve rekabet hukuku konusunda deneyimli bir avukatla çalışın.
• Delil Dosyası: Dava açılmadan önce güçlü bir delil dosyası oluşturun.
• Maliyet-Fayda Analizi: Dava masraflarını, beklenen tazminatla karşılaştırın.
• Sulh Görüşmeleri: Arabuluculuk aşamasında makul bir uzlaşma arayın.

Sonuç olarak, haksız rekabet hukuku dinamik ve gelişen bir alan olup, dijital ekonominin büyümesiyle birlikte yeni uyuşmazlık türleri ortaya çıkmaktadır. İşletmelerin bu riskleri proaktif şekilde yönetmeleri ve gerektiğinde hukuki yollara başvurmaları önerilmektedir.