YABANCILAR HUKUKU

Deport (Sınırdışı) Kararına İtiraz, İdari Gözetim ve Tahdit Kodları 2026

Türkiye'de ikamet eden veya vize süresini doldurmuş yabancı uyruklu şahısların en çok karşılaştığı hukuki sorunlardan biri "Sınırdışı" (Deport) kararıdır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında, Göç İdaresi tarafından verilen bu karar neticesinde kişiler, Geri Gönderme Merkezlerinde (GGM) idari göetime alınmakta ve ülkelerine zorla gönderilmektedir. Ancak deport kararı, yargı denetimine açık bir idari işlemdir ve süresi içinde açılacak bir "İptal Davası" ile bu işlem durdurulabilir.

Bu makalede; deport kararı nasıl durdurulur, idari gözetimden nasıl çıkılır, V-87, Ç-114 gibi tahdit kodları (yurda giriş yasağı) nasıl kaldırılır ve 7 günlük kritik dava açma süresi hakkında 2026 yılı uygulamalarını en ince detayına kadar inceleyeceğiz.

1. Kimler Hakkında Deport (Sınırdışı) Kararı Verilir? (YUKK 54)

Kanunun 54. maddesinde sınırdışı sebepleri tek tek sayılmıştır. En yaygın sebepler şunlardır:

• 54/1-a (Terör/Suç Örgütü): Terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar.
• 54/1-b (Kamu Düzeni): Sahte belge kullananlar, Türkiye'ye kaçak girenler.
• 54/1-d (Kamu Güvenliği): Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar (Örn: Hırsızlık veya uyuşturucu suçuna karışmak).
• 54/1-i (Çalışma İzni): Çalışma izni olmadan kaçak çalışanlar.
• 54/1-f (Vize İhlali): Vize veya ikamet izni süresini 10 günden fazla aşanlar.

2. Sınırdışı Kararına İtiraz ve İptal Davası (7 Gün Kuralı)

Deport kararının tebliğinden itibaren sadece 7 GÜN içinde İdare Mahkemesi'nde iptal davası açılması zorunludur. Bu süre hak düşürücü süredir; 8. gün açılan dava reddedilir ve kişi sınırdışı edilir.

Dava Açmanın "Yürütmeyi Durdurma" Etkisi

YUKK 53. madde gereği, deport kararına karşı 7 gün içinde dava açıldığında, sınırdışı işlemi kendiliğinden durur. Mahkeme karar verene kadar (bu süreç 3-8 ay sürebilir) idare, kişiyi ülkeden çıkaramaz. Ancak bu kuralın istisnaları vardır (YUKK 54/1-b, d, k bentleri). Örneğin terör veya kamu güvenliği nedeniyle deport edilenler için dava açmak tek başına işlemi durdurmaz, ayrıca mahkemeden "Yürütmenin Durdurulması" kararı talep edilmesi gerekir.

3. İdari Gözetim Kararına İtiraz (Sulh Ceza Hakimliği)

Kişinin deport davası açması, Geri Gönderme Merkezi'nden (GGM) hemen çıkacağı anlamına gelmez. Kişinin GGM'de tutulmasına "İdari Gözetim" denir. İdari gözetim kararı valilikçe verilir ve 6 ay sürer (gerekirse 6 ay daha uzatılır). Ancak bu karara karşı Sulh Ceza Hakimliği'ne itiraz edilerek kişinin serbest bırakılması sağlanabilir.

İtiraz Gerekçeleri:

• Kişinin kaçma şüphesinin bulunmaması (Sabit ikametgah sahibi olması).
• Kişinin hamile olması, ciddi sağlık sorunlarının bulunması veya yaşlı olması.
• Türkiye'de ailesinin (eş, çocuk) bulunması.
• Sınırdışı davasının açılmış olması ve sonucunun beklenmesi gerekliliği.

Sulh Ceza Hakimliği itirazı kabul ederse, kişi "Belirli bir adreste ikamet etme" ve "İmza atma" yükümlülüğü (Adli Kontrol) ile GGM'den tahliye edilir.

3. İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler (Elektronik Kelepçe & İmza)

YUKK 57/A maddesi, idari gözetimin (GGM'de tutulmanın) tek seçenek olmadığını, daha hafif tedbirlerin de uygulanabileceğini belirtir. Valilik veya mahkeme kararıyla kişi serbest bırakılabilir ancak şu yükümlülükler getirilebilir:

• Belirli Adreste İkamet Etme: Kişinin bildirdiği adresten ayrılmaması istenir.
• Bildirimde Bulunma (İmza): Haftanın belirli günleri (genelde Pazartesi-Cuma) Göç İdaresi'ne veya karakola gidip imza atması gerekir.
• Elektronik İzleme (Kelepçe): Kaçma şüphesi yüksek görülenler için elektronik kelepçe takılabilir.
• Teminat Yatırma: Belirli bir miktar para yatırılması karşılığında serbest bırakılma.

4. AYM'ye Bireysel Başvuru ve Tedbir Talebi

Eğer İdare Mahkemesi deport kararını onarsa (davayı reddederse), karar kesinleşir ve kişi sınır dışı edilme riskiyle baş başa kalır. Bu aşamada son çare Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) Bireysel Başvuru yapmaktır. AYM başvurusu normalde infazı durdurmaz ANCAK "Yaşam Hakkı" veya "Kötü Muamele Yasağı" riski varsa, AYM'den "Tedbir Kararı" istenebilir. AYM tedbir kararı verirse, kişi dosyası sonuçlanana kadar gönderilemez.

5. Geri Gönderme Merkezleri (GGM) Şartları ve Haklarınız

GGM'ler cezaevi statüsünde değildir ancak fiili olarak kişi özgürlüğü kısıtlanmıştır. Burada kalan yabancıların sahip olduğu temel haklar YUKK 59. maddede düzenlenmiştir:

• Avukatla Görüşme Hakkı: En önemli haktır. Kişi notere gidemezse bile avukat GGM'ye gelerek görüşme yapabilir ve vekaletname alabilir.
• Telefon Hakkı: Kişilerin kendi cep telefonları (kamerasız ise) verilir veya ankesörlü telefonla ailelerini aramalarına izin verilir.
• Sağlık Hizmetleri: Acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz karşılanır.
• Tercüman Desteği: İşlemler sırasında kişinin anladığı dilde tercüman bulundurulması zorunludur.

6. Sınırdışı Edilemeyecek Özel Kişiler (YUKK 55)

54. maddeye göre deport kararı verilse bile, 55. maddedeki şu kişiler ASLA idari gözetim altına alınamaz veya gönderilemez:

• Ciddi sağlık sorunları bulunan ve gönderileceği ülkede tedavi imkanı olmayanlar.
• Hamile kadınlar veya yeni doğum yapmış anneler.
• İnsan ticareti mağdurları (Tedavi süresince).
• İşkence veya cinsel şiddet mağdurları (Tedavileri bitene kadar).

Bu kişiler hakkında deport kararı verilse bile, infazı durdurulur ve "İnsani İkamet İzni" verilir.

7. Gönüllü Geri Dönüş ve IOM Desteği

Eğer kişi deport davası açmak istemiyor ve ülkesine dönmeyi kabul ediyorsa, Uluslararası Göç Örgütü (IOM) desteğiyle "Gönüllü Geri Dönüş" programına başvurabilir. Bu durumda uçak bileti karşılanır ve bazen nakdi yardım yapılır. Gönüllü dönenlere giriş yasağı daha kısa uygulanır.

9. Paraniz Yoksa Ne Olacak? (Adli Yardım Talebi)

Deport davalarında avukat ve mahkeme masrafları yüksek olabilir. Eğer kişinin bu masrafları karşılayacak maddi gücü yoksa, mahkemeden veya Baro'dan "Adli Yardım" talep edebilir. Bunun için "Fakirlik Belgesi" (Muhtarlıktan) veya kişinin üzerinde malvarlığı olmadığını gösteren belgeler sunulmalıdır. Mahkeme adli yardım talebini kabul ederse, harç ve masraf alınmaz, Baro tarafından ücretsiz avukat atanır. Bu, adalete erişim hakkının (Anayasa 36) bir gereğidir.

10. V-87, G-87 ve Ç-114 Tahdit Kodları

Yabancıların pasaportlarına işlenen ve Türkiye'ye girişlerini engelleyen kodlara "Tahdit Kodu" denir. Bu kodlar idari bir işlemdir ve iptal davasına konu olur.

• V-87 (Gönüllü Geri Dönüş): Türkiye'den kendi isteğiyle çıkanlara konulur, bazen yanlışlıkla konulur, girişi süresiz engeller.
• G-87 (Genel Güvenlik): Terör veya suç örgütü şüphesi olanlara konulur. En ağır koddur.
• Ç-114 (Adli İşlem): Hakkında adli işlem (dava, soruşturma) olanlara konulur. 1 yıl giriş yasağı getirir.

5. Emsal Mahkeme Kararları (2026-2026)

6. Terke Davet (YUKK 56) Nedir?

Herkes hemen zorla sınır dışı edilmez. Eğer kaçma şüphesi yoksa, idare kişiye "Sana 15 gün ile 30 gün arasında süre veriyoruz, ülkeden kendin çık" diyebilir. Buna "Terke Davet" denir. Bu süre içinde çıkış yapanlara giriş yasağı süresi daha kısa uygulanır ve GGM'de tutulmazlar.

7. Neden Bir Avukata İhtiyacınız Var?

Deport süreci zamana karşı bir yarıştır. 7 günlük dava açma süresi kaçırılırsa geri dönüşü yoktur. Ayrıca kişi GGM'de tutulduğu için kendisi dava açamaz, dilekçe veremez. Dışarıdan bir avukatın vekaletname alarak (Noter GGM'ye gelir) süreci yönetmesi, hem idari gözetimin kaldırılması hem de deportun iptali için zorunluluktur.

8. Sıkça Sorulan Sorular